Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ

29 Декабр 2000, Ҷумъа

(Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон,  соли 2000, №11, мод.539; соли 2003, № 4, мод.146; № 8, мод. 461; соли  2004, № 2, мод.50; № 7, мод. 464; соли 2005, №3, мод. 117; соли 2006, №11, мод. 467; соли 2007, №7, мод. 659; соли 2010, №7, мод. 542; мод. 553; соли 2012,№12 қ1,мод.1014  соли 2017, №5 қ1, мод.296; соли 2018, №1, мод.10)
 
Қонуни мазкур муносибатҳои ҷамъиятии ба иҷрои ӯҳдадориҳои умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ алоқамандбудаи шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистонро танзим намуда, асосҳои ташкилӣ ва ҳуқуқии қайди ҳарбӣ, ба хизмати ҳарбӣ тайёр кардан, даъват намудан, дохил шудан, тартиби адо ва рухсат шудан аз хизмати ҳарбӣ, бақайдгирии эҳтиёти Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомоти амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ваколатҳои мақомоти ҳокимияти давлатӣ, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ ва мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳотро дар ин соҳа муқаррар менамояд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
 
 
БОБИ 1.
 МУҚАРРАРОТИ УМУМӣ
 
Моддаи 1. Eҳдадории умумии ҳарбӣ
Мутобиқи Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳифзи Ватан — вазифаи муқаддаси шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошад.
Eҳдадории умумии ҳарбии шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон (минбаъд шаҳрванд, агар дар Қонуни мазкур ба маънои дигар зикр нашуда бошад) инҳоро пешбинӣ менамояд:
— қайди ҳарбӣ;
— тайёрии ҳатмӣ ба хизмати ҳарбӣ;
— даъват (дохил) шудан ба хизмати ҳарбӣ;
— адои хизмати ҳарбӣ;
— дар эҳтиёт будан, аз Ҷумла даъват ба xамъомади ҳарбӣ ва гузаштани xамъомади ҳарбӣ дар давраи дар эҳтиёт будан;
— таълими ҳарбӣ дар давраи xанг.
Шаҳрванд ҳуқуқ дорад мутобиқи қонун ба xои адои хизмати ҳарбӣ хизмати алтернативӣ адо намояд. Тартиби адои хизмати алтернативиро Қонун муайян мекунад.
Аз eҳдадории ҳарбӣ шаҳрвандони зерин озод карда мешаванд:
— мардони аз 16 — сола хурд ва аз 60 сола калон;
— занони аз 18 — сола хурд ва аз 50 — сола калон;
— онҳое, ки бинобар вазъи саломатӣ uайри қобили хизмати ҳарбӣ дониста шудаанд.
Аз тарафи шаҳрвандон иxро намудани eҳдадории умумии ҳарбиро мақомоти ҳокимияти давлатӣ, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, шахсони мансабдори корхонаҳо, ташкилоту муассисаҳо дар доираи ваколатҳояшон, сарфи назар аз шакли моликият таъмин мекунанд.(ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Бо ҳамин Қонун хизмати ҳарбӣ дар Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, дар қeшунҳои мудофиаи граждании Кумитаи ҳолатҳои фавқулодда ва мудофиаи граждании назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон (аз он Ҷумла мақомоти идоракунии он), Қeшунҳои дохилии Вазорати корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Полки посбоникунандаи Раёсати корҳои ислоҳии Вазорати адлияи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Гвардияи миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Агентии таъминоти амволи махсуси назди Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон ва дигар қeшуну сохторҳои ҳарбии мутобиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мудофиа» ташкилшаванда (минбаъд Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбӣ) пешбинӣ карда шудааст. (Қ ҶТ аз 21.07.10с, №609). .(ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
 
 
Моддаи 2. Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ
Қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ ба Конститутсияи Ҷумҳурии Тоҷикистон асос ёфта, аз Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи мудофиа», Қонуни мазкур ва дигар санадҳои қонунгузорӣ, инчунин санадҳои ҳуқуқии байналмилалие, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон эътироф намудааст, иборат аст.
 
Моддаи 3. ӯҳдадориҳои мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, шахсони мансабдори корхона, ташкилоту муассисаҳо нисбати аз тарафи шаҳрвандон иxро намудани eҳдадории умумии ҳарбӣ. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, шахсони мансабдори корхонаҳо, муассисаҳо, дигар ташкилотҳо ӯҳдадоранд: (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
— шаҳрвандонро аз даъватҳои комиссариати ҳарбӣ хабардор созанд;
— ба шаҳрвандон имконияти ба даъвати комиссариати ҳарбӣ сари вақт ҳозир шуданро таъмин намоянд;
— бо дархости комиссариати ҳарбӣ маълумотҳои дар бораи шаҳрвандони ба қайди ҳарбӣ дохилшаванда ва дар қайди ҳарбӣ бударо, ки барои ба ҳуxxатҳои қайди ҳарбӣ дохил кардан заруранд, фиристонанд.
Роҳбарони корхонаҳо, ташкилоту муассисаҳои истифодаи хонаҳои истиқоматӣ, инчунин соҳибони хонаҳо eҳдадоранд дар мeҳлати як моҳ ба мақомоти бақайдгирии ҳарбӣ дар бораи таuйироти ҳайати шаҳрвандони доимӣ истиқоматкунандае, ки дар қайди ҳарбӣ мебошанд ё онҳое, ки eҳдадоранд ба қайди ҳарбӣ дохил шаванд, маълумот пешниҳод кунанд.
Мақомоти корҳои дохилӣ дар доираи ваколатҳои худ eҳдадоранд:
— дар асоси дархости комиссари ҳарбии шаҳр ё ноҳия дар мeҳлати ҳафт рeз дар бораи шаҳрвандони дар қайди ҳарбӣ буда маълумотҳоеро, ки барои ба ҳуxxатҳои қайди ҳарбӣ дохил кардан зарур мебошанд, фиристонанд; (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
— кофтуков гузаронанд ва дар сурати мавxуд будани асоси қонунӣ шаҳрвандонеро, ки аз қайди ҳарбӣ, даъват ба хизмати ҳарбӣ ё xамъомадҳои ҳарбӣ, адои хизмати ҳарбию xамъомадҳои ҳарбӣ, хизмати алтернативӣ саркашӣ намудаанд, инчунин шахсонеро, ки худсарона қисми ҳарбиро тарк намудаанд, боздошт намоянд;
— дар бораи ҳодисаҳои ошкор намудани шаҳрвандонеро, ки eҳдадоранд ба қайди ҳарбӣ дохил шаванд, инчунин дар бораи шахсоне, ки шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кардаанд, вале дар қайди ҳарбӣ нестанд, дар мeҳлати ҳафт рeз ба комиссариатҳои ҳарбии дахлдор хабар диҳанд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Мақомоти сабти асноди ҳолати шаҳрвандӣ eҳдадоранд дар бораи ворид намудани таuйирот ба сабти санадҳои ҳолати шаҳрвандии шаҳрвандоне, ки дар қайди ҳарбӣ мебошанд, ё eҳдадоранд ба қайди ҳарбӣ дохил шаванд, дар мeҳлати ҳафт рeз ба комиссариатҳои ҳарбии дахлдор хабар диҳанд.
Мақомоти давлатии шуuли аҳолӣ eҳдадоранд дар бораи аз xониби онҳо ба қайд гирифтани шаҳрвандони 16-27 — сола, ки дар қайди ибтидоии ҳарбӣ нестанд ё хизмати ҳарбиро (алтернативиро) адо накардаанд, дар мeҳлати ҳафт рeз ба комиссариатҳои ҳарбии дахлдор хабар диҳанд.
Мақомоти таҳқиқ, тафтишоти пешакӣ eҳдадоранд дар бораи оuоз намудани парвандаҳои xиноятӣ нисбати шаҳрвандоне, ки дар қайди ҳарбӣ мебошанд ё eҳдадоранд ба қайди ҳарбӣ дохил шаванд дар мeҳлати ҳафт рeз ба комиссариатҳои ҳарбии дахлдор хабар диҳанд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Судҳо eҳдадоранд дар мeҳлати ҳафт рeз ба комиссариатҳои ҳарбии дахлдор хабар диҳанд:
— дар бораи аз xониби онҳо оuоз намудан ё қать намудани парвандаҳои xиноятӣ нисбати шаҳрвандоне, ки дар қайди ҳарбӣ мебошанд ё онҳое, ки eҳдадоранд ба қайди ҳарбӣ дохил шаванд;
— дар бораи ба қувваи қонунӣ даромадани ҳукмҳо нисбати шаҳрвандоне, ки дар қайди ҳарбӣ мебошанд ё eҳдадоранд ба қайди ҳарбӣ дохил шаванд.
Хадамоти давлатии ташхиси тиббию иҷтимоӣ eҳдадоранд дар бораи маъюб донистани шаҳрвандоне, ки дар қайди ҳарбӣ мебошанд ё eҳдадоранд ба қайди ҳарбӣ дохил шаванд дар мeҳлати ҳафт рeз ба комиссариатҳои ҳарбии дахлдор хабар диҳанд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
 
Моддаи 4. Таъминоти чорабиниҳои вобаста ба иxро намудани eҳдадории умумии ҳарбӣ
Барои муоинаи тиббӣ ва азназаргузаронии тиббии шаҳрвандон ҳангоми ба қайди ҳарбӣ гузоштан, даъват ё дохил шудан ба хизмати ҳарбӣ, даъват ба xамъомадҳои ҳарбӣ, аз муоинаи тиббии такрорӣ гузаронидани шаҳрвандоне, ки пешакӣ бо вазъи саломатӣ қобили маҳдуд ба хизмати ҳарбӣ дониста шуда буданд, инчунин барои иxро намудани чорабиниҳои бо даъват ё дохил шудани шаҳрванд ба хизмати ҳарбӣ ва даъват ба xамъомадҳои ҳарбӣ вобастабуда мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ eҳдадоранд нуқтаи муxаҳазшуда ва биноҳо, дорувор, таxҳизоти тиббӣ, асбобҳо, амвол, нақлиёт пешниҳод ва таъмин намуда, барои гузаронидани чорабиниҳои номбаршуда духтурон — мутахассисон, ҳайати миёнаи тиббӣ, дигар мутахассисон ва кормандони техникии заруриро xалб намоянд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Зараре, ки бинобар иxрои Қонуни мазкур ба корхонаҳо, ташкилоту муассисаҳо ва шаҳрвандон расонда шудааст, аз ҳисоби буxети Ҷумҳурӣ мувофиқи тартибе, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар мекунад, xуброн карда мешавад.
 
Моддаи 5. Таъминоти молиявӣ ва моддии чорабиниҳои вобаста ба иxрои eҳдадории умумии ҳарбӣ
Таъминоти молиявӣ ва моддии чорабиниҳои вобаста ба иxрои eҳдадории умумии ҳарбӣ аз ҳисоби воситаҳои буxети дахлдор бо тартибе, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар намудааст, анxом дода мешавад.
Xои кор, вазифаи ишuолнамуда ва музди миёнаи меҳнати аъзои комиссияи ба қайди ҳарбӣ гирифтани шаҳрвандон, комиссияҳои даъват, духтурон ва ҳайати миёнаи тиббӣ, кормандони техникӣ ва шахсони дар ҳайати хизматрасонӣ будае, ки барои кор дар қитъаҳои бақайдгирии ибтидоии ҳарбӣ, нуқтаҳои даъват ва xамъомад дар давраи ба қайди ибтидоии ҳарбӣ гирифтани шаҳрвандон ва даъват (дохилшавӣ) ба хизмати ҳарбӣ ё xамъомадҳои ҳарбӣ барои гузаронидани муоинаи тиббӣ, инчунин ба нуқтаҳои xамъомад ва қeшунҳо фиристодани даъватшудагон xалб шудаанд, дар тамоми давраи иxрои ин вазифаҳо нигоҳ дошта мешавад.
Шаҳрванд дар давраи муоинаи тиббӣ, ташхис ё табобати вобаста ба қайди ҳарбӣ, тайёрии ҳатмӣ ва хизмати ҳарбӣ ва даъват (дохилшавӣ) ба хизмати ҳарбӣ, инчунин дар давраи иxрои дигар eҳдадориҳои вобаста бо қайдгирии ҳарбӣ ва тайёрии ҳатмӣ ба хизмати ҳарбӣ ва даъват (дохилшавӣ) ба хизмати ҳарбӣ аз кор (таҳсил) озод кардашуда, xои кораш (таҳсилаш) нигоҳ дошта мешавад ва музди миёнаи меҳнаташ (стипендияаш) дар xои кор (таҳсил), сафархарxии давраи дар роҳ буданаш мутобиқи тартиби муайянкардаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон пардохта мешавад.
Шаҳрванде, ки ба хизмати ҳарбӣ даъват (дохил) шудааст ё ба xамъомадҳои ҳарбӣ даъват шудааст, то ба xои хизмат расидан ва аз хизмат баргаштан мутобиқи тартиб ва меъёрҳое, ки барои хизматчиёни ҳарбии хизмати ҳатмии ҳарбиро адокунанда муқаррар гардидаанд, бо озуқа таъмин карда мешавад ё ба тартиб ва андозаи муқаррарнамудаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон бо маблаuи дахлдор таъмин мешавад.
 
Моддаи 6. Xавобгарии шаҳрванд ва шахси мансабдор оид ба вайронкунии қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ
Шаҳрванде, ки тибқи даъвати (даъватномаи) комиссариати ҳарбӣ дар мeҳлати муайянгардида бе сабабҳои узрнок ҳозир нашудааст, ҳамчун шахси аз хизмати ҳарбӣ саркашӣ карда  ҳисоб мешавад ва e бояд:
дар ҳолатҳои ҳаллу фасли масъалаи даъват ба хизмати ҳарбӣ ё xамъомадҳои ҳарбӣ, ҳамчунин дар ҳолатҳои uайриқонунӣ озод шудан ё ба хизмати ҳарбӣ мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон барои саркашӣ кардан аз даъват ба хизмати ҳарбӣ ба xавобгарии xиноятӣ;
дар ҳолатҳои дигар мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба xавобгарии маъмурӣ кашида шавад.
Сабабҳои узрнок ҳозир нашудан тибқи даъвати (даъватномаи) комиссариати ҳарбӣ ба шарти тасдиқи ҳуxxатноки сабаби ҳозир нашудан инҳоянд:
— беморӣ ё маъюбии шаҳрванд, ки боиси корношоямии e гардидааст;
— бемории сахт ё вафоти (ҳалоки) хешовандони наздик ё падархонди ҳамин шаҳрванд;
— монеаи офати табиӣ ё дигар ҳолатҳои ба иродаи шаҳрванд новобаста, ки имконият надодааст e ба xои ва дар мeҳлати муайянкардаи комиссариати ҳарбӣ дар вақташ ҳозир шавад;
— дигар ҳолатҳое, ки комиссияи даъватӣ ё суд онҳоро сабабҳои узрнок донистааст.
Шахсоне, ки барои саркашӣ кардани шаҳрванд аз иxрои eҳдадории умумии ҳарбӣ мусоидат мекунанд, ҳамчунин барои eҳдадории умумии ҳарбиро иxро кардани шаҳрванд монеъ мешаванд, ё ки eҳдадориҳои муайяннамудаи Қонуни мазкурро иxро намекунанд, мувофиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба xавобгарӣ кашида мешаванд.
 
БОБИ 2. ҚАЙДИ ҲАРБӣ
 
Моддаи 7. Ташкили қайди ҳарбӣ
Шаҳрвандон eҳдадоранд дар қайди ҳарбӣ бошанд, ба истиснои:
— онҳое, ки Қонуни мазкур аз eхдадории умумии ҳарбӣ озод намудааст;
— занҳое, ки ихтисоси қайди ҳарбӣ надоранд;
— онҳое, ки хизмати ҳарбӣ (алтернативӣ) адо карда истодаанд;
— онҳое, ки xазои xиноятиро дар шакли маҳрумият аз озодӣ адо мекунанд;
— онҳое, ки ба синни ниҳоии дар эҳтиёт будан расидаанд;
— занҳои ихтисоси қайди ҳарбӣ доштаи дорои се ва ё зиёда фарзанд.
Қайди ҳарбии шаҳрвандон аз xониби комиссариатҳои ҳарбии маҳалли истиқомат анxом дода мешавад.
Дар маҳалҳое, ки комиссариатҳои ҳарбӣ вуxуд надоранд, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот бақайдгирии ҳарбии ибтидоиро анxом медиҳанд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Қайди ҳарбии шаҳрвандоне, ки рутбаҳои ҳарбии афсарӣ дошта, дар эҳтиёти Кумитаи давлатии  амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон мебошанд, аз xониби  Кумитаи давлатии мазкур мутобиқи тартибе, ки Қонуни мазкур муқаррар намудааст, анxом дода мешавад. (Қ ҶТ аз 21.07.10с, №609).
Ҳуxxатҳои ба қайдгирии ҳарбӣ дар бораи шаҳрвандоне бояд чунин маълумоти ҳатмиро дошта бошанд:
— насаб, ном, номи падар;
— сана ва xои таваллуд;
— xои истиқомат ва кор;
— аҳволи оилавӣ;
— маълумот ва донистани забонҳои хориxӣ;
— аз рeи саломатӣ қобили хизмати ҳарбӣ будан;
— қобилияти касбӣ дар тайёрӣ аз рeи ихтисоси қайди ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ дар вазифаҳои ҳарбӣ;
— адои хизмати ҳарбӣ ё алтернативӣ;
— адои xамъомадҳои ҳарбӣ;
— маълумоти антропометрӣ;
— соҳиби ихтисоси қайди ҳарбӣ ва мулкӣ будан;
— соҳиб будан ба дараxаи якуми варзишӣ ё унвони варзишӣ;
— нисбати e оuоз (қатъ) карда шудани парвандаи xиноятӣ;
— доuи судӣ доштан ё надоштан;
— дар давраи сафарбарӣ ва замони xанг барои корхона, ташкилот ва муассисаҳо xудо (брон) карда монда шудан.
Дар ҳуxxатҳои бақайдгирии ҳарбӣ дар бораи диндорӣ, ақидаҳои сиёсӣ ва мансубият ба ҳизбҳои сиёсӣ ва дигар иттиҳодияҳо, xунбишҳои xамъиятӣ, ҳамчунин маълумоти дигаре набояд бошанд, ки боиси поймол шудани ҳуқуқи шаҳрванд гарданд, ба истиснои мавридҳое, ки худи шаҳрванд ба дохил кардани чунин маълумотҳо ба ҳуxxатҳои бақайдгирии ҳарбӣ исрор намояд.
Тартиби қайди ҳарбии шаҳрвандонро Қонуни мазкур ва Низомномаи қайди ҳарбӣ, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ мекунад, муайян менамоянд.
Дар давраи сафарбарӣ ва замони xанг xудо (брон) карда мондани шаҳрвандони дар эҳтиёт қарордошта бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон анxом дода мешавад.
Тартиб ва хусусиятҳои дар давраи осоишта ва замони xанг дар қайди ҳарбӣ будани шаҳрвандоне, ки дар мақомоти корҳои дохилӣ, муассиса ва мақомоти системаи иxрои xазои xиноятӣ, мақомоти гумрук, мақомоти Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон хизмат мекунанд, мутобиқи ҳамин Қонун аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян карда мешавад. Зимнан қайди ҳарбии барои ин шаҳрвандон аз тарафи Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон бо мувофиқаи роҳбарони мақомоти зикршуда муайян карда мешавад.
Мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, шахсони мансабдори корхонаҳо, ташкилоту муассисаҳо eҳдадориҳои ташкил ва ба қайди ҳарбӣ гирифтани шаҳрвандонро мутобиқи Низомномаи қайди ҳарбӣ иxро менамоянд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
 
Моддаи 8. Ба қайди ибтидоии ҳарбӣ гузоштани шаҳрвандон
Ба қайди ибтидоии ҳарбӣ гузоштани шаҳрвандони xинси мард аз xониби комиссияи шаҳрӣ ё ноҳиявии ба қайди ҳарбӣ гузоштани шаҳрвандон дар давраи аз 1 январ то 31 март дар соли ба синни 16 расидан сурат мегирад.
Ба қайди ибтидоии ҳарбӣ гузоштани шаҳрвандони xинси зан аз xониби комиссариати ҳарбии шаҳр ё ноҳия пас аз соҳиб шудани онҳо ба ихтисоси қайди ҳарбӣ сурат мегирад: (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Комиссияи ба қайди ҳарбӣ гузоштани шаҳрвандон бо қарори раиси шаҳр ё ноҳия дар ҳайати зерин тасдиқ карда мешавад: (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
— комиссари ҳарбии шаҳр (ноҳия) ё муовини он — раиси комиссия; (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
— котиби комиссия;
— духтуроне, ки шаҳрвандонро бинобар ба қайди ҳарбӣ гирифта шуданашон муоинаи тиббӣ менамоянд.
Комиссияи ба қайди ҳарбӣ гузоштани шаҳрвандон eҳдадор аст:
— муоинаи тиббии шаҳрвандонро ташкил намуда, қобили хизмати ҳарбӣ будани онҳоро муайян кунад;
— дар хусуси ба қайди ҳарбӣ гузоштани шаҳрванд ё бинобар вазъи саломатӣ uайри қобили хизмати ҳарбӣ будан аз eҳдадории умумии ҳарбӣ озод намудани e қарор қабул кунад;
— барои муайян намудани истифодаи имконпазири шаҳрванд дар хизмати ҳарбӣ муоинаи касбии психологӣ гузаронад.
Раис ё котиби комиссияи ба қайди ҳарбӣ гузоштани шаҳрванд eҳдадоранд қарори комиссияро ба шаҳрванд эълон намуда, вазифаҳои eро дар бобати қайди ҳарбӣ фаҳмонда диҳанд.
Ба қайди ибтидоии ҳарбӣ гузоштани онҳое, ки шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистонро қабул кардаанд, бо тартиби зайл сурат мегирад:
— мардони аз 16 то 27 сола — мувофиқи тартибе, ки дар қисми якуми моддаи мазкур муқаррар гардидааст;
— дигарон — аз xониби комиссариатҳои ҳарбии шаҳр ё ноҳия.
 
Моддаи 9. Eҳдадории шаҳрванд дар бобати қайди ҳарбӣ
Бо мақсади таъмини қайди ҳарбӣ шаҳрвандон eҳдадоранд:
дар комиссариати ҳарбии маҳалли истиқоматӣ, дар нуқтаҳои аҳолинишине, ки комиссариатҳои ҳарбӣ мавxуд нест — дар мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот, шаҳрвандоне, ки рутбаи ҳарбии афсарӣ доранду дар эҳтиёти Кумитаи давлатии амнияти миллии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор доранд, — дар мақомоти  Кумитаи давлатии номбурда дар қайди ҳарбӣ бошанд; (ҚҶТ аз 21.07.10с, №609).
— дар вақт ва маҳалли муқарраршуда бо даъват (даъватнома) ба комиссариати ҳарбӣ ё мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳоти маҳалли истиқомат ё маҳалли истиқомати муваққатӣ ҳозир шаванд;
— ҳангоми аз хизмати ҳарбӣ ба эҳтиёти Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон озод шудан дар мeҳлати ду ҳафта аз рeзи аз рeйхати ҳайати шахсии қисми ҳарбӣ хориx шудан ба комиссариатҳои ҳарбии маҳалли зист барои ба қайди ҳарбӣ гузоштан ҳозир шаванд;
— дар бораи таuйироти вазъи оилавӣ, маълумот, xои кор ё вазифа, маҳалли истиқомат дар ҳудуди шаҳр ё ноҳия дар мeҳлати ду ҳафта ба комиссариати ҳарбӣ ё мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳоти хабар расонанд;
— ҳангоми рафтан ба маҳалли нави истиқомат ё маҳалли муваққатан қарордошта (ба мeҳлати зиёда аз се моҳ), инчунин ҳангоми рафтан аз Ҷумҳурии Тоҷикистон ба мeҳлати зиёда аз 6 моҳ аз қайди ҳарбӣ бароварда ва дар мeҳлати ду ҳафтаи расидан ба маҳалли нави истиқомат, маҳалли муваққатан қарор доштан ё бозгашт ба Ҷумҳурии Тоҷикистон ба қайди ҳарбӣ гузоранд;
— билети ҳарбӣ, шаҳодатномаи муваққатие, ки дар ивази билети ҳарбӣ дода шудааст, инчунин шаҳодатномаи бақайдгирии ибтидоии шаҳрванди ба хизмати ҳарбӣ даъватшавандаро эҳтиёткорона нигоҳ доранд. Дар ҳолати гум кардани ҳуxxатҳо дар мeҳлати ду ҳафта ба комиссариати ҳарбии маҳалли истиқомат барои ҳалли масъалаи гирифтани ҳуxxатҳо ба xои ҳуxxатҳои гумшуда муроxиат намоянд.
Шаҳрвандоне, ки бояд ба хизмати ҳарбӣ даъват шаванду дар давраи гузаронидани даъват ба мeҳлати зиёда аз се моҳ, аз маҳалли истиқомат мераванд, бояд дар ин бора ба комиссариати ҳарбӣ ё мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот маҳалли истиқомат шахсан хабар расонанд.
Шаҳрвандон ҳамчунин дигар eҳдадориҳои муқаррарнамудаи Низомномаи қайди ҳарбиро иxро менамоянд.
 
БОБИ 3. БА ХИЗМАТИ ҲАРБӣ ТАЙЁР КАРДАНИ ШАҲРВАНД
 
моддаи 10. Ба хизмати ҳарбӣ тайёр кардани шаҳрванд
Ба таври ҳатмӣ ба хизмати ҳарбӣ тайёр кардани шаҳрванд инҳоро пешбинӣ менамояд:
— гирифтани дониши зарурӣ дар соҳаи мудофиа;
— ташхис ва муоинаи тиббӣ, дар сурати зарурат бошад, бо розигии шаҳрванд — чорабиниҳои табобатию тандурустӣ;
— тайёрии ҳарбӣ дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ ва дар муассисаҳои таълимии маълумоти умумии ибтидоӣ ва миёнаи касбӣ; (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
— тарбияи ҳарбӣ-ватандeстӣ;
— аз рeи ихтисосҳои дар қайди ҳарбӣ буда тайёр намудани аскарон, сержантҳо ва старшинаҳо мувофиқи роҳхатҳои дахлдори комиссариатҳои ҳарбӣ.
Ба таври ҳатмӣ ба хизмати ҳарбӣ тайёр кардани шаҳрванд метавонад дар xараёни xамъомадҳои ҳарбӣ сурат гирад.
Ба таври ихтиёрӣ ба хизмати ҳарбӣ тайёр кардани шаҳрванд инҳоро пешбинӣ менамояд:
— машuул шудан ба навъҳои варзиши ҳарбии амалӣ;
— аз худ кардани ихтисоси қайди ҳарбӣ;
— таҳсил дар муассисаҳои таълимии таҳсилоти миёнаи касбӣ бо барномаи иловагии таълимие, ки мақсади он аз тайёрии ҳарбии шаҳрвандони ноболиu иборат мебошад; (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
— таҳсили донишxeён аз рeи барномаи тарбияи афсарони эҳтиёт дар кафедраҳои ҳарбии назди муассисаҳои таълимии давлатии маълумоти олии касбӣ.
Тайёрии ҳарбӣ ва ихтиёрии шаҳрванд ба хизмати ҳарбӣ мутобиқи ҳамин Қонун ва бо тартибе, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар кардааст, анxом дода мешавад.
 
Моддаи 11. Гирифтани дониши зарурӣ дар соҳаи мудофиа
Стандартҳои (меъёрҳои) давлатии маълумоти умумӣ ва миёнаи касбӣ оид ба мудофиаи давлат, eҳдадории умумии ҳарбии шаҳрвандон, инчунин мудофиаи гражданӣ донишу малакаи зарурӣ гирифтани таълимгирандагонро (тарбиягирандагонро) пешбинӣ менамоянд,
 
Моддаи 12. Ташхис ва муоинаи тиббӣ, гузаронидани чорабиниҳои табобатию тандурустӣ
Шаҳрванд ҳангоми ба қайди ибтидоии ҳарбӣ гузошта шудан, ҳангоми даъват (дохил) шудан ба хизмати ҳарбӣ аз муоинаи тиббии духтурон-мутахассисони зерин гузарад:
терапевт (духтури бемориҳои дарунӣ), xарроҳ, неврапатолог (духтури бемориҳои асаб), психиатр (духтури бемориҳои рeҳӣ), окулист (духтури бемориҳои чашм), оториноларинголог (духтури касалиҳои гeшу гулeю бинӣ), стоматолог (духтури дандон), духтурони соҳаҳои дигар. Аз рeи натиxаҳои муоинаи тиббӣ хулоса бароварда мешавад:
— дар бораи қобили хизмати ҳарбӣ будан;
— қобили хизмати ҳарбӣ будан бо маҳдудияти xузъӣ;
— муваққатан қобил набудан ё пурра қобил набудан ба хизмати ҳарбӣ.
Агар комиссияи тиббии назди комиссариати ҳарбӣ дар бобати қобилияти хизмати ҳарбӣ будани шаҳрванд хулосаи тиббӣ бароварда натавонад, комиссияи ба қайди ҳарбӣ гирифтани шаҳрванд бояд epo барои муоинаи амбулаторӣ ё статсионарӣ ба муассисаи тиббии воқеъ дар ҳудуди вилоят, шаҳр, ноҳияи маҳалли истиқомати ин шаҳрванд равон кунад. (ҚҶТ аз 30.05.2017с, №1439)
Маблаuгузории муоинаи тиббии шаҳрвандон вобаста ба иxрои eҳдадории умумии ҳарбӣ аз xониби онҳо, мутобиқи тартибе, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар мекунад аз ҳисоби маблаuҳои буxети Ҷумҳурӣ сурат мегирад.
 
Моддаи 13. Тарбияи ҳарбӣ-ватандeстӣ. Машuул шудан ба навъҳои варзиши ҳарбии амалӣ
Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, вазорату идораҳо, мақомоти ҳокимияти давлатӣ, мақомоти иҷроияи маҳаллии ҳокимияти давлатӣ, мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот якxоя бо Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, вазорату идораҳое, ки дар онҳо тибқи Қонуни мазкур хизмати ҳарбӣ пешбинӣ шудааст, инчунин шахсони мансабдори корхонаҳо, муассисаҳо ва ташкилотҳо сарфи назар аз шакли моликият ва шароитҳои хоxагидорӣ eҳдадоранд, ки доир ба тарбияи ҳарбӣ — ватандeстии шаҳрвандон мунтазам кор баранд.
Шаҳрвандони ба хизмати ҳарбӣ даъватшаванда (дохилшаванда) ҳуқуқ доранд дар иттиҳодияҳои xамъиятӣ, муассисаҳои таълимӣ, толорҳои варзишӣ ва сексияҳо сарфи назар аз тобеияти идоравии онҳо бо намудҳои гуногуни варзиши ҳарбии амалӣ машuул шаванд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Шаҳрвандоне, ки мувофиқи тартиби муқарраргардида дараxаи якуми варзишӣ ё аз рeи навъи варзиши амалии ҳарбй унвони варзишӣ доранд, дар ҳолати даъват (дохил) шудан ба хизмати ҳарбӣ дар интихоби навъу намуди қeшун аз рeи тайёрии варзишии худ ва талаботи воқеӣ ба он ҳуқуқи афзалиятнок доранд.
Бо маблаu таъмин намудани чорабиниҳои тарбияи ҳарбӣ-ватандeстӣ ва машuулиятҳо аз рeи навъҳои варзиши ҳарбии амалӣ аз ҳисоби буxети Ҷумҳурӣ бо тартиби муқаррарнамудаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон анxом дода мешавад.
 
Моддаи 14. Аз худ кардани ихтисоси қайди ҳарбӣ
Аз худ кардани ихтисосҳои ҳарбӣ тайёр намудани шаҳрвандони ба синни 17 солагӣ расидаро аз рeи ихтисосҳои аскар ва сержант дар назар дорад.
Шаҳрванде, ки ихтисоси мураккаби қайди ҳарбиро аз худ кардааст, ҳуқуқ дорад ҳангоми даъват (дохил) шудан ба хизмати ҳарбӣ намуди қeшунро барои адои хизмат мувофиқи ихтисоси азхудкардааш интихоб намояд.
Феҳристи ихтисосҳои қайди ҳарбӣ, аз Ҷумла ихтисосҳои мураккаб, ки аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда мешавад ба он дохил намудани чунин ихтисосҳоеро, ки ба шаҳрвандон барои ишuол намудани мансабҳои ҳарбӣ имкон медиҳанд, дар назар дорад.
Дар таълимгоҳҳои ташкилоти мададгори мудофиа таҳсил намудани шаҳрвандоне, ки онҳоро комиссариатҳои ҳарбии шаҳр ё ноҳия барои тайёрии мутахассисон равон кардаанд, ҳатмист.
Бо маблаu таъмин намудани чорабиниҳои тайёр намудани шаҳрвандон барои аз худ кардани ихтисосҳои қайди ҳарбӣ аз ҳисоби буxети Ҷумҳурӣ бо тартиби муқаррарнамудаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон анxом дода мешавад.
 
Моддаи 15. Тайёрии ҳарбӣ дар муассисаҳои таълимиитаҳсилоти миёнаи касбӣ ва муассисаҳои таълимии маълумоти касбӣ
Тайёрии ҳарбӣ дар муассисаҳои таълимиитаҳсилоти миёнаи касбӣ ва муассисаҳои таълимии маълумоти касбӣ мутобиқи Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон «Дар бораи маориф» бо хонандагони xинси мард ҳатман дар давоми ду соли охири таҳсил бо на камтар аз як маротиба дар анxоми соли охирини таҳсил гузаронидани xамъомади таълимии ҳарбӣ сурат мегирад. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Тайёрии ҳарбии хонандагон аз тарафи роҳбарони ҳарбии (муаллимони штатии) ин муассисаҳои таълимӣ гузаронида мешавад.
Барномаи тайёрии хонандагон, ҳамчунин Низомнома дар бораи роҳбарони ҳарбии муассисаҳои таълимӣ аз тарафи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда мешаванд.
Бо маблаu таъмин намудани тайёрии ҳарбии хонандагон аз ҳисоби маблаuҳои буxети Ҷумҳурӣ бо тартиби муқаррарнамудаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон анxом дода мешавад.
 
Моддаи 16. Таҳсил дар муассисаҳои таълимиитаҳсилоти миёнаи касбӣи дорои барномаи иловагии таълимие, ки мақсад аз он тайёрии ҳарбии шаҳрвандони ноболиu аст
Бо мақсади тарбияи ҳамаxониба ва ба хизмати ҳарбӣ тайёр кардани шаҳрвандони ноболиuи xинси мард Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон дар системаи Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон муассисаҳои таълимиитаҳсилоти миёнаи касбӣи дорои барномаи таълимие, ки мақсад аз онҳо тайёрии ҳарбии шаҳрвандони ноболиuи xинси мард мебошанд, — литсейҳои ҳарбӣ таъсис медиҳад. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Шаҳрванди ноболиuи xинси мард — ятим ё бе сарпарастии волидайн мондае, ки ба муассисаи зикргардида дохил шуданист, ба он бе имтиҳон, аз рeи натиxаҳои сeҳбат ва муоинаи тиббӣ дохил карда мешавад.
Низомномаи литсейҳои ҳарбиро Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ менамояд.
Шаҳрванде, ки таҳсилро дар литсеи ҳарбӣ бомуваффақият хатм кардааст, ҳуқуқи бе имтиҳон ба муассисаҳои таълимии ҳарбии маълумоти касбӣ дохил шуданро дорад.
 
Моддаи 17. Таҳсили шаҳрвандон аз рeи барномаҳои тарбияи афсарони эҳтиёт дар кафедраҳои назди муассисаҳои давлатии маълумоти олии касбӣ
Шаҳрванде, ки дар шeъбаи рeзонаи муассисаи таълимии давлатии маълумоти олии касбӣ таҳсил намуда, бинобар вазъи саломатӣ қобили хизмати ҳарбӣ аст ва ба талаботи муқарраргардида xавоб медиҳад, ҳуқуқ дорад таҳсили ҳарбиро аз рeи барномаи тарбияи афсарони эҳтиёт дар кафедраи ҳарбии ин муассисаи таълимӣ гузарад, ба шарте ки то лаҳзаи хатми муассисаи мазкури таълимӣ шаҳрванд ба синни 27 солагӣ нарасад.
Ба донишxeе (курсанте), ки аз рeи барномаи тарбияи афсарони эҳтиёт таҳсил мекунад, аз ҳисоби маблаuҳои буxети Ҷумҳурӣ ба андозае, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар менамояд, стипендияи иловагӣ пардохта мешавад.
Таҳсили шаҳрвандон аз рeи барномаҳои тарбияи афсарони эҳтиёт дар кафедраҳои ҳарбии назди муассисаҳои таълимии давлатии маълумоти олии касбӣ мутобиқи тартибе, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар менамояд, ташкил карда мешавад.
Барномаҳои тарбияи афсарони эҳтиёт метавонанд таълими ҳарбии шаҳрвандони xинси занро пешбинӣ намоянд.
Муассисаи таълимии давлатии маълумоти олии касбӣ кафедраи ҳарбиро бо бинои зарурӣ таъмин намуда, инчунин бо мусоидати Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон заминаи зарурии таълимию моддӣ фароҳам меорад.
Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон тайёрии ҳарбии донишxeёнро назорат менамояд.
Xамъомадҳои таълимие, ки барномаи тарбияи афсарони эҳтиёт пешбинӣ намудааст, xамъомадҳои ҳарбӣ ҳисобида мешаванд.
 
Моддаи 18. Иштироки Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Вазорату идораҳое, ки Қонуни мазкур дар онҳо хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст, дар тайёр кардани шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ
Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, вазорату идораҳое, ки дар онҳо Қонуни мазкур хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст, дар тайёр кардани шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ:
— номгeи ихтисосҳои қайди ҳарбӣ ва навъҳои варзиши ҳарбии амалиро таҳия мекунад;
— якxоя бо Вазорати тандурустии Ҷумҳурии Тоҷикистон талабот ба вазъи саломатии шаҳрвандони ба хизмати ҳарбӣ даъватшаванда (дохилшаванда) ва дар хизмати ҳарбӣ бударо таҳия менамояд;
— дар таҳияи стандартҳои (меъёрҳои) таълимии давлатӣ, барнома ва методикаи тайёркунии шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ иштирок мекунанд;
— дар таъсис, маблаuгузорӣ ва xиҳозонии моддию техникии кафедраҳои ҳарбии назди муассисаҳои таълимии давлатии маълумоти олии касбӣ, инчунин ташкилоту муассисаҳое, ки шаҳрвандонрр дар асоси шартнома ба хизмати ҳарбӣ тайёр мекунанд, иштирок менамоянд.
 
БОБИ 4. ДАЪВАТИ ШАҲРВАНДОН БА ХИЗМАТИ ҲАРБӣ
 
Моддаи 19. Шаҳрвандоне, ки бояд ба хизмати ҳарбӣ даъват карда шаванд
Шаҳрванди xинси марди аз 18 то 27 — солаи дар қайд буда ё шаҳрванде, ки eҳдадор аст дар қайди ҳарбӣ бошад ва барои ба таъхир андохтани мeҳлати даъват ё озод шудан аз даъват ба хизмати ҳарбӣ ҳуқуқ надорад, бояд ба хизмати ҳарбӣ ба Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбӣ дар вазифаҳои ҳайати аскарон ва сержантҳо даъват карда шавад.
Хизматчии ҳарбие, ки хизмати ҳарбиро аз рeи даъват адо менамояд, ҳуқуқ дорад, баъди ба итмом расидани 12 моҳи хизмати ҳарбӣ аз рeи даъват, ба муассисаи таълимии ҳарбии маълумоти касбӣ дохил шавад.
Шаҳрвандони xинси марди то 30 соларо, ки хизмати ҳарбӣ адо накардаанду муассисаи таълимии давлатии таҳсилоти олии касбиро хатм намудаанд ва ба эҳтиёти Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ҳамчун афсар дохил карда шудаанд, танҳо аз xониби Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ба хизмати ҳарбӣ даъват карда мешаванд. ҳамзамон, мeҳлати таҳсил дар муассисаи таълимии давлатии маълумоти олии касбӣ ба мeҳлати хизмати ҳарбии онҳо бо тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон дохил мешавад. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Шаҳрванде, ки мутобиқи қисми сеюми моддаи мазкур ба хизмати ҳарбӣ давъат шудааст, хизмати ҳарбиро тибқи тартибе, ки ҳамин Қонун ва Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбии тасдиқнамудаи Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар намудаанд, адо менамояд.
Шаҳрвандоне, ки дар кафедраҳои ҳарбӣ таҳсил накардаанд, пас аз хатми муассисаи таълимии давлатии маълумоти олии касбӣ мутобиқи ҳамин Қонун ба хизмати ҳарбӣ дар вазифаҳои ҳайати аскарон ва сержантҳо даъват карда мешаванд.
 
Моддая 20. Озод кардан аз даъват ба хизмати ҳарбӣ
Аз даъват ба хизмати ҳарбӣ шаҳрвандони зерин озод карда мешаванд:
а) онҳое, ки бинобар вазъи саломатӣ uайриқобили хизмати ҳарбӣ ё ба таври маҳдуд ба хизмати ҳарбӣ қобил дониста шудаанд;
б) онҳое, ки хизмати ҳарбӣ ё алтернативӣ адо мекунанд ё адо кардаанд;
в) онҳое, ки дар давлати дигар хизмати ҳарбиро адо намудаанд;
г) онҳое, ки унвони илмии номзади илм ё доктори илм доранд.
Шаҳрванде, ки барои содир кардани xинояти махсусан вазнин ё вазнин доuи судии бардоштанашуда дорад, наметавонад ба хизмати ҳарбӣ даъват карда шавад.
Шаҳрвандони зерин барои озод шудан аз даъват ба хизмати ҳарбӣ ҳуқуқ доранд:
а) онҳое, ки падар (модар) ё бародарашон (хоҳар) ҳангоми адои хизмати ҳарбӣ дар асоси даъват ва бо тартиби ихтиёрӣ дар вазифаҳои сержантҳо, прапоршикҳо ва афсарон ё дар давраи гузаштани xамъомадҳои ҳарбӣ ҳалок шудааст ё вафот кардааст;
б) онҳое, ки дар оила писари (писархонди) ягона мебошанд.
 
Моддаи 21. Ба таъхир андохтани мeҳлати даъват ба хизмати ҳарбӣ
Ба таъхир андохтани мeҳлати даъват ба хизмати ҳарбӣ ба шаҳрвандони зерин иxозат дода мешавад:
а) онҳое, ки бинобар вазъи саломатӣ муваққатан uайри қобили хизмати ҳарбӣ дониста шудаанд, — ба мeҳлати то як сол;
б) онҳое, ки ба нигоҳубини узви оилае, ки ба кeмаки дигар кас эҳтиёx дошта, таҳти таъминоти пурраи давлат қарор надорад, машuул мебошанд, дар сурати набудани дигар шахсоне, ки дар асоси қонун eҳдадоранд ба узви зикргардидаи оила uамхорӣ намуда, онро таъмин кунанд (ба кeмак ва нигоҳубини каси дигар эҳтиёxдошта он аъзои оила ҳисобида мешаванд, ки ба синни нафақа расидаанд ё маъюби гурeҳи якум ё дуюм мебошанд, инчунин он аъзои оила, ки ба синни 18-солагӣ нарасидаанд);
в) онҳое, ки кeдаки бемодар мондаашонро тарбия менамоянд;
г) онҳое, ки ду ва зиёда фарзанд доранд;
д) онҳое, ки модарашон uайр аз онҳо ду ва зиёда аз он фарзанди ноболиu дошта, онҳоро бе шавҳар тарбия менамояд;
е) онҳое, ки нисбаташон парвандаи xиноятӣ кушода шудааст, ё ин ки мувофиқи ҳукми суд мeҳлати xазоро адо карда истодааст.
Uайр аз шаҳрвандоне, ки дар қисми якуми моддаи мазкур зикр гардидаанд, шаҳрвандони зерин барои ба таъхир андохтани мeҳлати даъват ба хизмати ҳарбӣ ҳуқуқ доранд:
а) онҳое, ки вакили халқ интихоб шудаанд, — дар давраи ваколатҳои депутатӣ;
б) талабаҳои муассисаҳои таълимии маълумоти миёнаи умумӣ ва миёнаи касбӣ — то гирифтани   таҳсилоти пурра, вале на калонтар аз синни 21-сола;
в) донишҷӯёне, ки дар шӯъбаҳои рӯзонаи муассисаҳои таҳсилоти олии касбӣ таҳсил мекунанд, — дар давраи таҳсил; (Қ ҶТ аз 21.07.10с, №620).
д) онҳое, ки маълумоти олии омeзгорӣ доранд ва доимӣ дар вазифаи омeзгорӣ дар муассисаҳои таълимоти умумӣ кор мекунанд, дар давраи иxроиши кор, инчунин духтуроне, ки маълумоти олии тиббӣ доранд, вазифаи духтурӣ дар муассисаҳои давлатии таълимӣ ё тиббии воқеъ дар деҳот кор мекунанд, — дар давраи иxрои ин кор;
е)  онҳое, ки дар мақомоти корҳои дохилӣ,  мақомоти гумрук хизмат мекунанд ва унвони махсус доранд, ки қонунгузорӣ барои кормандони ин мақомот муқаррар намудааст, — дар давраи хизмати онҳо дар ин мақомот;
ж) онҳое, ки кормандони прокурорӣ — тафтишотии мақомоти прокуратура ё судя мебошанд дар давраи кор дар ин мақомот;
з)  онҳое, ки пас аз хатми муассисаҳои таълимии маълумоти олии касбӣ дар дастгоҳҳои Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Дастгоҳи иxроияи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар мансабҳое, ки номгeи онҳо аз xониби Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ шудааст кор мекунанд, — дар давраи кори онҳо дар ин мансабҳо.
 
Моддаи 22. Мeҳлатҳои даъвати шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ
Даъвати шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ ду маротиба дар як сол — аз 1 апрел то 31 май ва аз 1 октябр то 30 ноябр дар асоси Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки он дар воситаҳои ахбори умум на камтар аз як моҳи пеш аз даъват чоп мешавад, анxом дода мешавад.
Даъвати шаҳрвандоне, ки бо додани рутбаи ҳарбии афсарӣ ба эҳтиёт гузаронида шудаанд, ҳамчун қоида пас аз хатми муассисаи давлатии маълумоти олии касбӣ ба тартиби инфиродӣ аз xониби Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон анxом дода мешавад.
 
Моддаи 23. Ташкил намудани даъвати шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ
Даъвати шаҳрвандонро ба хизмати ҳарбӣ раиси шаҳр ё ноҳия якxоя бо комиссари ҳарбии шаҳр ё ноҳия ташкил менамояд.
Барои ташкил намудани даъвати шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ раиси шаҳр ё ноҳия масъул аст.
Тартиби даъвати шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ бо Қонуни мазкур ва Низомномаи даъвати шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ менамояд, муайян карда мешавад.
 
Моддаи 24. Комиссияи даъват
Барои ташкил ва гузаронидани даъвати шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ дар ҳар як шаҳр ё ноҳия бо қарори раиси шаҳр ё ноҳия комиссияи даъват таъсис дода мешавад, ки ба ҳайати онҳо бояд дохил шаванд:
— муовини раиси шаҳр ё ноҳия — раиси комиссия;
— комиссари ҳарбии шаҳр ё ноҳия — муовини раиси комиссия;
— котиби комиссияи даъват; (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
— духтуре, ки ба кори муоинаи тиббии шаҳрвандони ба хизмати ҳарбӣ даъватшаванда роҳбарӣ мекунад;
— намояндаи мақомоти корҳои дохилии шаҳр ё ноҳия;
— намояндаи мақомоти идораи маорифи шаҳр ё ноҳия. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Ба ҳайати комиссияи даъват метавонанд намояндагони дигар корхонаҳо, ташкилоту муассисаҳо дохил шаванд.
 
Моддаи 25. Eҳдадорӣ ва тартиби кори комиссияи даъват
Ба зиммаи комиссияи даъват eҳдадории ташкили муоинаи тиббии шаҳрванди ба хизмати ҳарбӣ даъватшаванда ва нисбати он қабул намудани яке аз қарорҳои зерин гузошта мешавад:
— дар бораи даъват ба хизмати ҳарбӣ;
— дар бораи фиристодан ба хизмати алтернативӣ;
— дар бораи додани иxозат барои ба таъхир андохтани мeҳлати даъват ба хизмати ҳарбӣ;
— дар бораи озод намудан аз даъват ба хизмати ҳарбӣ;
— дар бораи гузаронидан ба эҳтиёт ё озод намудан аз иxрои eҳдадории ҳарбӣ.
ҳангоми ба хизмати ҳарбӣ даъват кардани шаҳрванде, ки бо додани рутбаи афсарӣ ба эҳтиёт гузаронида шудааст, вазифаҳои номбаршудаи комиссияи даъват ба eҳдаи комиссари ҳарбӣ вогузор мегардад.
Дар сурати аз даъват ба хизмати ҳарбӣ саркашӣ намудани шаҳрванд комиссияи даъват ба прокурори шаҳр ё ноҳияи маҳалли истиқомати шаҳрванд ҳуxxатҳои дахлдорро равон мекунад. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Ҳангоми қабули қарор дар бораи ба хизмати ҳарбӣ фиристодани шаҳрванд комиссияи даъват навъи қeшуни Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшун ё сохторҳои ҳарбиро, ки ин шаҳрванд дар он бояд хизмати ҳарбиро адо намояд, муайян мекунад.
Комиссияи даъват қарорҳои худро танҳо дар асоси Қонун қабул менамояд. Қарори он набояд хилофи хулосаи духтур-мутахассисе, ки муоинаи тиббии шаҳрвандонро оид ба масъалаи бинобар вазъи саломатӣ қобили хизмати ҳарбӣ будани e анxом додааст, бошад.
Раиси комиссияи даъват ё муовини e қарори комиссияи даъватро ба шаҳрванде, ки нисбати e он қабул шудааст, эълон мекунад. Бо талаби шаҳрванд раиси комиссияи даъват ба e нусхаи қарори комиссияи даъватро, ки нисбати ин шаҳрванд қабул гардидааст, медиҳад.
Қарори комиссияи даъватро шаҳрванд метавонад дар мeҳлати 10 рeз ба комиссияи даъвати болоӣ ё ба суд шикоят намояд.
Дар ин ҳолат иxрои қарори комиссияи даъват то эълон гардидани қарори комиссияи даъвати болоӣ ё суд боздошта мешавад.
 
Моддаи 26. Комиссияи даъвати Ҷумҳурӣ, Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе
Бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, раисони Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе комиссияи марбутаи даъват таъсис дода мешавад, ки ба он мутобиқаи инҳо бояд дохил шаванд:
— муовини Сарвазири Ҷумҳурии Тоҷикистон, муовинони раиси Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе — раиси комиссия;
— сардори Раёсати ташкилӣ ва сафарбаркунии Сарситоди Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, комиссари ҳарбии Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе — муовини раиси комиссия;
— вакили Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, Маҷлисҳои вакилони халқи Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе;
— котиби комиссияи даъвати Ҷумҳурӣ, Вилояти Мухтори Кухистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе;
— духтуре, ки ба кори ташхис ва муоинаи тиббии шаҳрвандони ба хизмати ҳарбӣ даъватшаванда роҳбарӣ менамояд;
— муовини Вазири корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори корҳои дохилии Ҷумҳурии Тоҷикистон, сардори раёсати корҳои дохилии Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе; (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
— намояндаи мақомоти давлатии маорифи Ҷумҳурӣ, Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе.
Ба ҳайати комиссияи даъвати Ҷумҳурӣ, Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе шахсони дигар низ дохил шуда метавонанд.
Комиссияи даъвати Ҷумҳурӣ, Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе:
—  муоинаи тиббии шаҳрвандони ба хизмати ҳарбӣ даъватшударо пеш аз ба маҳалли хизмат равон карданашон, ташхиси назоратии тиббии шаҳрвандони барои ба таъхир андохтани мeҳлати даъват иxозат гирифта ё шаҳрвандони бинобар вазъи саломатӣ аз даъват ба хизмати ҳарбӣ озодшуда, инчунин шаҳрвандони бо қарори комиссияҳои даъват дар бораи бинобар вазъи саломатӣ қобили хизмати ҳарбӣ будан норозигӣ изҳорнамударо ташкил менамояд;
— дурустии ба таъхир андохтани мeҳлати даъвати шаҳрвандон ва аз даъвати ҳарбӣ озод кардани шаҳрвандонро тафтиш менамояд;
— асоснокии ба навъҳои қeшунҳои Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбӣ барои хизмати ҳарбӣ фиристодани шаҳрвандонро назорат мекунад;
— арзу шикоятҳои шаҳрвандони ба хизмати ҳарбӣ даъватшавандаро нисбати амалҳои комиссияҳои даъват баррасӣ менамояд;
— ҳолати даъват ба хизмати ҳарбиро баррасӣ намуда, пешниҳодоти худро ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, Раиси Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ва шаҳри Душанбе арз менамояд.
Комиссияи даъвати Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоятҳо ҳуқуқ доранд қарорҳои комиссияҳои даъватии шаҳрию ноҳиявиро, комиссияи даъвати Ҷумҳурӣ бошад, қарори комиссияи даъвати вилоятӣ, шаҳрӣ ва ноҳиявиро аз нав бинад ва бекор кунад. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Қарори комиссияи даъвати Ҷумҳурӣ, Вилояти Мухтори Кeҳистони Бадахшон, вилоят мумкин аст дар суд шикоят карда шавад.
Xамъкунӣ ва ба Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, дигар қeшунҳо ва воҳидҳои ҳарбӣ тақсим намудани шаҳрвандони аз шаҳру ноҳияҳои тобеи Ҷумҳурӣ ба хизмати ҳарбӣ даъватшуда, инчунин аз муоинаи назоратии тиббӣ гузаронидани онҳоро дар заминаи Нуқтаи xамъоварии Ҷумҳуриявӣ Раёсати ташкилӣ-сафарбаркунии Сарситоди Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон анxом медиҳад.
 
Моддаи 27. Eҳдадории шаҳрвандоне, ки бояд ба хизмати ҳарбӣ даъват шаванд
Шаҳрвандони дар эҳтиёт қарорнадоштаи ба хизмати ҳарбӣ даъватшаванда eҳдадоранд бо даъвати комиссариати ҳарбӣ ба муоинаи тиббӣ, Маҷлиси комиссияи даъват ё барои фиристондан ба қисми ҳарбӣ барои адои хизмати ҳарбӣ ҳозир шаванд, инчунин то фиристодан ба маҳалли адои хизмати ҳарбӣ дар комиссариати ҳарбӣ қарор гиранд.
Шаҳрвандони ба хизмати ҳарбӣ даъватшаванда eҳдадоранд даъватномаи комиссариати ҳарбиро бо забонхат қабул намоянд. Даъватномаро ба шаҳрвандон кормандони комиссариати ҳарбӣ ё дар xои кори (таҳсили) шаҳрванд роҳбарон, дигар шахсони (кормандони) вазифадори ба кори ба ҳисобгирии ҳарбӣ масъули ташкилотҳо, инчунин шахсони вазифадори ба кори ба ҳисобгирии ҳарбӣ масъули мақомоти худидоракунии шаҳрак ва деҳот месупоранд. Дар даъватнома бояд оқибати ҳуқуқии аз тарафи шаҳрвандон иxро нагардидани талаботҳои ба зиммаи онҳо гузошташуда зикр шуда бошад. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Дар сурати имконнопазирии аз xониби кормандон, роҳбарон ё шахсони вазифадор супоридани даъватнома ба шаҳрвандони ба хизмати ҳарбӣ даъватшаванда таъмини ҳозир шудани онҳо ба чорабиниҳои бо даъват ба хизмати ҳарбӣ вобастабуда ба зиммаи мақомоти корҳои дохилӣ дар асоси муроxиати хаттии комиссари ҳарбӣ гузошта мешавад.
Шаҳрвандони xинси мард, ки ба эҳтиёт бо додани рутбаи ҳарбии афсар дохил шудаанд, eҳдадоранд мувофиқи даъватномаи комиссариати ҳарбӣ ба муоинаи тиббӣ, инчунин ба назди комиссари ҳарбӣ барои қабули қарор оид ба даъват ба хизмати ҳарбӣ ва гирифтани амрнома барои рафтан ба маҳалли хизмати ҳарбӣ ҳозир шаванд.
Дар сурати бе сабабҳои узрнок мувофиқи даъватномаи комиссариати ҳарбӣ ҳозир нашудани шаҳрванд ба чорабиниҳои бо даъват ба хизмати ҳарбӣ вобастабуда, шаҳрванди номбурда аз хизмати ҳарбӣ саркашӣ карда ҳисоб карда мешавад ва мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба xавобгарӣ кашида мешавад.
 
Моддаи 28. Даъвати шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ дар асоси сафарбаркунӣ ва дар давраи xанг. Таълими умумии ҳарбии шаҳрвандон
Тартиби даъвати шаҳрвандон ба хизмати ҳарбӣ дар асоси сафарбаркунӣ ва дар давраи xанг бо Қонунҳои Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад.
Бо мақсади тайёр намудани контингенти зарурӣ барои пурра намудани Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбӣ дар давраи xанг бо қарори Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таълими умумии ҳатмии ҳарбӣ барои ҳамаи шаҳрвандон:
а) мардҳо — аз синни 16 то 55-сола;
б) занҳо — аз 18 то 45-солаи бекeдак ё онҳое, ки кeдакони аз 8 сола калон доранд, xорӣ карда мешавад.
Таълими умумии ҳатмии ҳарбии шахрвандон дар xои кор ё истиқомат бе xудошавӣ аз истеҳсолот ё таҳсил анxом дода мешавад.
 
БОБИ 5. БА ХИЗМАТИ ҲАРБӣ ДОХИЛ ШУДАНИ ШАҲРВАНДОН
 
Моддаи 29. Бо тартиби ихтиёрӣ ба хизмати ҳарбӣ дохил шудани шаҳрвандон
Шаҳрвандони xинси марди аз 18 то 40 сола ва шаҳрвандони xинси зани аз 20 то 40 сола метавонанд бо тартиби ихтиёрӣ ба хизмати ҳарбӣ дохил шаванд ва хизмати ҳарбиро то расидан ба синни ниҳоии дар хизмати ҳарбӣ будани онҳо, ки моддаи 43 Қонуни мазкур муқаррар намудааст, адо намоянд, ба uайр аз ҳолатҳое, ки онҳо мутобиқи ҳамин Қонун ва Низомнома дар бораи тартиби адои хизмати ҳарбӣ пеш аз мeҳлат аз хизмати ҳарбӣ озод мешаванд.
Тартиби интихоби номзадҳоро барои ихтиёрӣ ба хизмати ҳарбӣ дохил шудан Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, роҳбарони вазорату идораҳое, ки дар онҳо тибқи Қонун хизмати ҳарбӣ пешбинӣ гардидааст, муайян менамоянд.
Ҳолат, монеаи бо тартиби ихтиёрӣ ба хизмати ҳарбӣ дохил шудан ё дар хизмати ҳарбӣ будан инҳоянд:
— дар қисмҳои ҳарбӣ, муассисаю ташкилотҳои Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ё сохторҳои ҳарбӣ (минбаъд — қисмҳои ҳарбӣ, агар ҳамин Қонун қоидаи дигарро пешбинӣ накарда бошад) набудани вазифаҳои ҳарбии холӣ;
— мутобиқати нопурраи шаҳрванд ба талаботҳое, ки мутобиқи ҳамин Қонун ба шаҳрвандони бо тартиби ихтиёрӣ ба хизмати ҳарбӣ дохилшаванда, пешниҳод шудаанд;
— доuи судӣ доштани шаҳрванд (аз он Ҷумла, бо санади авф бардошташуда, барҳам додашуда ё озодшуда);
— наздик будани хешовандон (волидайн, ҳамсар, бародарон, хоҳарон, писарон, духтарон, инчунин бародарон, хоҳарон, волидайн ва фарзандони ҳамсарон) бо хизматчиёни ҳарбӣ, агар хизмати ҳарбии онҳо бо тобеъияти бевоситаи онҳо вобаста бошад, ё дар зери назорати яке аз онҳо бошад;
— дидаю дониста пешниҳод намудани маълумотҳои бардурeu ё ҳуxxатҳои қалбакӣ дар бораи худ ё хешовандони худ;
— ба шаҳрванд додани рухсати сирри давлатиро рад кардани мақомоти дахлдор;
— кeдаки то синни 8-сола доштани шаҳрванди xинси зан, ё ки шаҳрванди xинси марди дар қайди никоҳ набуда.
Хизматчиёни ҳарбие, ки тибқи бандҳои «г», «д», «е», «и», «к» қисми якуми моддаи 45 Қонуни мазкур аз хизмати ҳарбӣ озод шудаанд, дар замони осоишта такроран наметавонанд ба хизмати ҳарбӣ дохил шаванд. (ҚҶТ аз 2.01.2018с. №1478)
 
Моддаи 30. Ба муассисаҳои таълимии ҳарбии маълумоти олии касбӣ дохил шудани шаҳрвандон
Шаҳрванде, ки хизмати ҳарбиро адо накардааст, ҳуқуқ дорад ба муассисаи таълимии ҳарбии маълумоти олии касбӣ аз соле, ки дар он e ба синни 17-солагӣ мерасад ва то соле, ки e 21 сола мешавад, дохил шавад.
Шаҳрванде, ки хизмати ҳарбиро адо мекунад ё адо кардааст, ҳуқуқ дорад ба муассисаи таълимии номбурда то соле, ки ба синни 23-солагӣ медарояд, дохил шавад.
Хизматчии ҳарбие (курсанте), ки рутбаи ҳарбии афсарӣ надорад ва ба муассисаи таълимии ҳарбии маълумоти касбии дар қисми якуми моддаи мазкур зикргардида дохил шудааст, ҳуқуқи хизматчии ҳарбии мувофиқи даъват хизмати ҳарбӣ адокунандаро дорад.
Курсанте (xинси мард), ки аз муассисаҳои таълимии харбии маълумоти касбӣ ё аз муассисаҳои таълимии маълумоти касбии мақомоти корхои дохилӣ бинобар аз худ накардани таълим ё риоя накардани интизом хориx шудааст, мутобиқи тартиби муқаррарнамудаи Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (роҳбари вазорат ё идораҳое, ки Қонуни мазкур дар онҳо хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст) ба мeҳлате, ки пас аз хатми он давомнокии хизмати ҳарбии ин хизматчии ҳарбӣ ба мeҳлати Қонуни мазкур муқаррарнамудаи хизмати ҳарбӣ дар асоси даъват баробар мегардад, агар то лаҳзаи хориx карда шудан e мeҳлати хизмати ҳарбии дар асоси даъват муқарраргардидаро адо накарда бошад ва барои аз даъват ба хизмати ҳарбӣ озод шудан ё ба таъхир андохтани мeҳлати даъват ба хизмати ҳарбӣ ҳуқуқ надошта бошад, барои адои хизмати ҳарбӣ дар асоси даъват фиристода мешавад. ҳамзамон давомнокии хизмати ҳарбии тибқи даъват то дохил шудан ба муассисаҳои таълимии маълумоти касбӣ дар ҳаxми пурра ҳисоб карда мешавад. Давраи таҳсил дар муассисаҳои мазкур аз рeи ҳисоби ду моҳи хизмати ҳарбӣ ҳангоми таҳсил баробари як моҳи хизмати ҳарбӣ тибқи даъват ҳисоб карда мешавад. Дар ҳолати хориx намудани курсантҳои xинси зан бо асосҳои номбаршуда, онҳо бояд бе ба қайди ҳарбӣ гирифтан аз хизмати ҳарбӣ озод карда шаванд ё вобаста аз ихтисоси қайди ҳарбии гирифтаашон ба эҳтиёт ворид карда шаванд.
Хизматчии ҳарбие, ки дар ҳолатҳои пешбининамудаи қисми чаҳоруми моддаи мазкур аз муассисаи таълимии ҳарбии маълумоти касбӣ хориx карда шудааст, ё муассисаи таълимии номбурдаро хатм намудаасту ба маҳалли хизмати ҳарбӣ нарафтааст, мутобиқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон ба xавобгарии xиноятӣ ва моддӣ кашида мешавад.
Барномаҳои таълимии муассисаҳои таълимии ҳарбии маълумоти касбӣ бояд ба курсантҳо омeзонидани ихтисосҳои uайринизомиеро, ки номгeи онҳоро Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ мекунад, пешбинӣ намоянд.
 
Моддаи 31. Талаботе, ки ба шаҳрвандони бо тартиби ихтиёрӣ ба хизмати ҳарбӣ дохилшаванда пешниҳод карда мешавад.
Шаҳрванде, ки бо тартиби ихтиёрӣ ба хизмати ҳарбӣ дохил мешавад, бояд мутобиқи Низомномаи ташхиси тиббии ҳарбӣ, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ намудааст, таҳти муоинаи тиббӣ қарор гирад. Дар асоси натиxаҳои муоинаи тиббӣ дар хусуси қобили хизмати ҳарбӣ будани шаҳрванд қарор қабул карда мешавад.
Шаҳрванде, ки ба хизмати ҳарбӣ дохил мешавад, бояд ба талаботи муқарраргардидаи зайл мутобиқ бошад:
— аз рeи меъёри маълумоти умумӣ;
— аз рeи сатҳи тайёрии касбӣ;
— аз рeи сифатҳои ахлоқию психологӣ;
— аз рeи меъёрҳои тайёрии xисмонӣ.
Талабот ва меъёрҳои зикргардидаро Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (роҳбари вазорат, идорае, ки Қонуни мазкур дар он хизмати ҳарбӣ пешбинӣ намудааст) муқаррар мекунад.
Мутобиқати шаҳрвандони ба хизмати ҳарбӣ дохилшаванда ва онро дар асоси талаботи муқарраргардида адокунандаро Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян менамояд.
 
БОБИ 6. ХИЗМАТИ ҲАРБӣ
 
Моддаи 32. Хизмати ҳарбӣ
Хизмати ҳарбӣ-навъи махсус ва афзалиятноки хизмати давлатӣ буда, иxрои бевоситаи eҳдадориҳои конститутсионии шаҳрвандони Ҷумҳурии Тоҷикистон дар ҳайати Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбӣ дар бар гирифта, иборат аст:
а) аз хизмати ҳарбии мувофиқи даъват дар вазифаҳои аскар ва сержантҳо;
б) аз хизмати ҳарбӣ бо тартиби ихтиёрӣ дар вазифаҳои прапоршикҳо;
в) аз хизмати ҳарбии мувофиқи даъват ва бо тартиби ихтиёрӣ дар вазифаҳои ҳайати афсарон;
г) аз хизмати ҳарбии ихтиёрӣ дар вазифаҳои ҳайати аскарон, сержантҳо, прапоршикҳо ва афсарон;
д) аз хизмати ҳарбии курсантҳо ва шунавандагони муассисаҳои таълимии ҳарбии маълумоти касбӣ;
е) аз хизмати ҳарбӣ бо тартиби ихтиёрӣ дар мақомоти амнияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон дар вазифаҳои сержантҳо.
Шахсе, ки шаҳрванди Ҷумҳурии Тоҷикистон нест, наметавонад дар Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбии Ҷумҳурии Тоҷикистон хизмати ҳарбиро адо намояд.
Шаҳрванде, ки хизмати ҳарбиро адо карда истодааст, хизматчии ҳарбӣ буда, мақоми ҳуқуқиеро, ки қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон муайян менамояд, дорад.
Мазмун ва тартиби адои хизмати ҳарбӣ дар давраи осоишта бо Қонуни мазкур, оинномаҳои ҳарбӣ ва Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян мегардад.
Хусусиятҳои адои хизмати ҳарбӣ дар дигар воҳидҳои ҳарбӣ бо қонунҳо, ки фаъолияти онҳоро танзим менамояд, муайян мегардад.
Хусусиятҳои адои хизмати ҳарбӣ дар давраи сафарбаркунӣ, ҳолатҳои фавқулодда ё вазъияти xанг, инчунин дар шароити муноқишаҳои мусаллаҳона бо қонунҳо, санадҳои меъёрию ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян мегарданд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
 
Моддаи 33. Иxрои eҳдадориҳои хизмати ҳарбӣ
Бо мақсади танзими муносибатҳои ҳуқуқии вобаста ба иxрои eҳдадории умумии ҳарбӣ ва адои хизмати ҳарбӣ аз xониби шаҳрвандон, таҳти мафҳуми иxрои eҳдадориҳои ҳарбӣ инҳо фаҳмида мешаванд:
а) иштирок дар амалиёти ҳарбӣ, иxрои супоришҳо дар шароитҳои вазъияти фавқулодда ё дар ҳолати xанг, ё ин ки дар шароитҳои муноқишаҳои мусаллаҳона;
б) иxрои eҳдадориҳои вазифавӣ, ки мутобиқи қонунгузорӣ муқаррар карда шудаанд;
в) адо намудани навбатдории xангӣ (хизмати xангӣ), инчунин хизмат дар дастаи (наряди) гарнизонӣ ва дар ҳайати дастаи (наряди) шабонарeзӣ;
г) иштирок дар машқҳо ва юришҳо;
д) иxрои фармон, амр ё супоришҳое, ки командир (сардор) додааст;
е) дар ҳудуди қисми ҳарбӣ будан дар тeли вақти хизматии мувофиқи тартиби рeз муқарраргардида ё агар инро зарурати хизматӣ талаб намояд;
ж) дар сафари хизматӣ ё дар табобат будан;
з) ба маҳалли хизмат, табобат рафтан ва аз он xо баргаштан;
и) иштирок дар xамъомадҳои ҳарбӣ;
к) дар асирӣ будан (uайр аз ҳолатҳои ихтиёрӣ асир шудан), дар вазъияти гаравгон ё назарбанд қарор доштан;
л) номаълум ҳозир набудан — то бедарак uоибшуда эътироф намудани хизматчии ҳарбӣ ё вафоткарда эълон шудани e мувофиқи тартиби муқаррарнамудаи қонун;
м) ҳифзи ҳаёт, саломатӣ ва шаъну шарафи шахсият;
н) расонидани кeмак ба мақомоти ҳифзи ҳуқуқ дар таъмини қонуният ва тартиби ҳуқуқӣ;
о) дигар амалҳои хизматчии ҳарбӣ, ки аз xониби суд ба манфиати xамъият ва давлат содиршуда ҳисобида шудаанд.
Хизматчии ҳарбӣ, инчунин шаҳрванде, ки xамъомади ҳарбиро гузашта истодааст, ҳангоми адои eҳдадориҳои хизмати ҳарбӣ ҳалокшуда (фавтида), маъюбшуда (ярадор, контузия, маъюбшуда) ё беморшуда ҳисоб карда намешавад, агар e:
— берун аз ҳудуди қисмҳои ҳарбӣ дар истироҳат, xавобшавӣ ё рухсатӣ бошад, ба истиснои ҳолатҳое, ки бандҳои “з”, “к”, “м”, “н”, “о”, қисми якуми моддаи мазкур пешбинӣ намудаанд;
— худсарона аз ҳудуди қисми ҳарбӣ ё аз xои хизмати берун аз ҳудуди қисми ҳарбӣ муқарраргардида баромадааст, ба истиснои ҳолатҳое, ки бандҳои “л”, “м”, “н”, “о” қисми якуми моддаи мазкур пешбинӣ намудаанд;
— худро ихтиёран ба воситаи истеъмоли нeшокиҳои спиртӣ, нашъа ё моддаҳои заҳролуд ба ҳолати мастӣ овардааст;
— кирдори хатарноки xамъиятии дар қонуни xиноятӣ пешбинигардидаро содир менамоянд;
— худкушӣ ё қасди худкушӣ намояд, агар амалҳои зикргардида ба ҳолати беморӣ ё расонидан ба худкушӣ вобаста набошанд;
Ба хизматчии ҳарбӣ фармон, амр ва супоришҳое, ки ба хизмати ҳарбӣ дахл надоранд ё ба вайрон кардани қонун равона гардидаанд, наметавонанд дода шаванд.
 
Моддаи 34. Мeҳлатҳои хизмати ҳарбӣ
Мeҳлатҳои хизмати ҳарбии хизматчиёни ҳарбӣ ба тариқи зайл муқаррар карда мешаванд:
— барои онҳое, ки дар асоси даъват дар вазифаҳои аскарон ва сержантҳо хизмати ҳарбӣ адо мекунанд — 24 моҳ, барои шахсони маълумоти олӣ дошта — 12 моҳ;
— барои онҳое, ки дар асоси даъват дар вазифаҳои ҳайати афсарон хизмати ҳарбӣ адо мекунанд — 24 моҳ;
— барои сержантҳо, прапоршикҳо ва занон-хизматчиёни ҳарбӣ, ки бо тартиби ихтиёрӣ хизмат мекунанд аз 3 то 5 сол мувофиқи тартибе, ки Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян кардааст;
— барои афсароне, ки муассисаи таълимии ҳарбии маълумоти олӣ ва миёнаи касбиро хатм намудаанд, —  на камтар аз 10 сол;
— барои афсароне, ки аз эҳтиёт бо тариқи ихтиёрӣ ба хизмати ҳарбӣ дохил шудаанд, — 5 сол;
— барои хизматчиёни ҳарбие, ки бо тариқи ихтиёрӣ хизмати ҳарбиро дар шароитҳои баландкeҳ ва маҳалҳои шароити номусоиди иқлимию экологӣ адо мекунанд, мeҳлати кeтоҳкардашудаи адои хизмати ҳарбӣ дар ин маҳалҳо, ки Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян менамояд, муқаррар карда мешавад.
Мeҳлати хизмати ҳарбиро барои хизматчиёни ҳарбӣ, ки берун аз ҳудуди Ҷумҳурии Тоҷикистон адо мекунанд, ҳуқумати Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар мекунад. (ҚҶТ аз 30.05.2017с, №1439)
Оuози хизмати ҳарбӣ ҳисоб карда мешавад:
— барои шаҳрвандоне, ки ба хизмати ҳарбӣ даъват шудаанд, — аз рeзи ба комиссариати ҳарбӣ барои фиристодан ба маҳалли адои хизмати ҳарбӣ ҳозир шудан;
— барои шаҳрвандоне, ки ба хизмати ҳарбӣ ба тариқи ихтиёрӣ дохил мешаванд, — аз рeзи ба рeйхати шахсии қисми ҳарбӣ дохил шудани онҳо;
— барои шаҳрвандоне, ки ба муассисаи таълимии ҳарбии маълумоти касбӣ дохил мешаванд, — аз рeзи ба муассисаи таълимӣ дохил шудан.
Ба итмом расидани хизмати ҳарбӣ аз таърихи аз рeйхати ҳайати шахсӣ хориx гардидани хизматчии ҳарбӣ, бо тартиби муайяннамудаи Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ ҳисоб карда мешаванд.
Мeҳлати хизмати ҳарбии шаҳрванде, ки аз рeи даъват хизмати ҳарбӣ адо намудааст, дар ҳолатҳои мустасное, ки Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян менамояд, метавонад то ду моҳ дароз карда шавад.
Мeҳлати хизмати ҳарбиро, ки дар қисмҳои якуми ҳамин модда муқаррар шудааст, дароз кардан мумкин нест ба истиснои:
— хизматчиёни ҳарбие, ки дар беморхона мебошанд;
— хизматчиёне, ки дар юришҳо иштирок мекунанд, дар асоратанд ва дар дигар ҳолатҳои пешбининамудаи Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ.
Вақти иштироки хизматчиёни ҳарбие, ки хизмати ҳарбиро тибқи даъват адо мекунанд дар амалиёти xангӣ ё иxрои супоришҳо дар шароити задухeрдҳои мусаллаҳона, инчунин вақти дар муолиxа будани онҳо дар муассисаҳои табобатӣ дар натиxаи ярадоршавӣ, контузиягирӣ, маъюбшавӣ ё бемориҳое, ки ҳангоми амалиёти номбаршуда гирифтор шудаанд, як рeзаш баробари ду рeзи хизмати ҳарбии тибқи даъват ба ҳисоб гирифта мешавад.
Мeҳлати худсарона баромадани хизматчиёни ҳарбӣ аз қисми ҳарбӣ ё маҳалли хизмати ҳарбӣ сарфи назар аз сабабҳои он, саривақт дар мeҳлати дар амрномаҳо нишон додашуда наомадан ба қисми ҳарбӣ ё маҳалли хизмати ҳарбӣ ва инчунин мeҳлати адои xазо дар қисмҳои ҳарбии интизомӣ ё мeҳлати адои xазои интизомӣ дар шакли ҳабс ба мeҳлати хизмати ҳарбӣ ҳисоб карда намешаванд.
Давраи гузаштани xамъомадҳои ҳарбӣ ба мeҳлати умумии хизматии ҳарбии шаҳрвандон дохил карда мешавад.
 
Моддаи 35. Либоси ҳарбӣ
Барои хизматчиёни ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбӣ навъҳои зарурии либос муқаррар карда мешаванд.
Либоси ҳарбӣ ва нишонаҳои фарқкунандаро Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, қоидаҳои пeшида гаштани онҳоро Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (роҳбари вазорату идорае, ки Қонуни мазкур дар онҳо хизмати ҳарбӣ пешбинӣ намудааст) тасдиқ менамоянд.
Намуди либос ва нишонаҳои фарқкунандаи кормандони вазоратҳо ва идораҳо, корхонаҳо, ташкилоту муассисаҳо ва иттиҳодияи xамъиятӣ ба либоси расмӣ ва нишонаҳои фарқкунандаи хизматчиёни ҳарбӣ монанд буда наметавонанд.
Вазорату идораҳо ҳангоми таuйир додани либос ва нишонаҳои фарқкунандаи дахлдор ё xорӣ намудани либоси нав ва нишонаҳои фарқкунандаи кормандони худ ба Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон таклифҳои дахлдорро пас аз мувофиқа бо Вазорати мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон пешниҳод менамоянд.
Пeшида гаштани либоси ҳарбӣ бо нишонаҳои фарқкунанда аз тарафи шаҳрвандоне, ки ба ин ҳуқуқ надоранд, манъ аст ва боиси ба xавобгарии қонунӣ кашидан мегардад.
 
Моддаи 36. Савганди ҳарбӣ
Шаҳрванди бори аввал ба хизмати ҳарбӣ дохилшуда ё хизмати ҳарбиро адо накарда ва бори аввал ба xамъомадҳои ҳарбӣ даъватшуда, дар назди Парxами давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон ва Байрақи xангии қисми ҳарбӣ Савганди ҳарбӣ ёд мекунад.
Матни Савганди ҳарбиро Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ менамояд.
Ёд кардани Савганди ҳарбӣ бо тартибе, ки оинномаҳои умумиҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар кардааст, анxом дода мешавад.
То ёд кардани Савганди ҳарбӣ xалб кардани хизматчиёни ҳарбӣ ба иxрои супоришҳои xангӣ (иштирок дар амалиёти xангӣ, навбатдории xангии ҳарбӣ, хизмати xангӣ, гарнизонӣ, посбонӣ) ва иxрои супоришҳо ҳангоми xорӣ кардани вазъияти фавқулодда ва дар шароити задухeрдҳои мусаллаҳона, ба онҳо аслиҳа ва техникаи ҳарбиро вобаста намудан, инчунин ба тариқи xазои интизомӣ дар шакли ба ҳабс гирифтан, манъ аст.
Хизматчиёни ҳарбӣ барои садоқат ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон- Сарфармондеҳи Олии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон тибқи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон савганди тантанавӣ ёд мекунанд.
 
Моддаи 37. Муваққатан ба ихтиёри мақомоти дигар фиристодан ва гузаронидани хизматчиёни ҳарбӣ
Хизматчиёни ҳарбӣ метавонанд ба мақомоти ҳокимияти давлатӣ, ташкилотҳои байналмилалие, ки Ҷумҳурии Тоҷикистон узви онҳо мебошанд, инчунин корхонаҳои саноати ҳарбӣ дар доираи лимитҳои муқарраркунандаи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон муваққатан фиристода шаванд. Тартиб ва хусусиятҳои адои хизмати ҳарбии онҳоро ҳамин Қонун ва Низомнома дар бораи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян мекунанд.
Хизматчиёни ҳарбӣ метавонанд барои минбаъд адо намудани хизмати ҳарбӣ аз Қувваҳои Мусаллаҳ ба дигар вазоратҳо ва идораҳо, ки ҳамин Қонун дар онҳо хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст, инчунин аз ин вазорату идораҳо ба Қувваҳои Мусаллаҳ, ё ки байни вазорату идораҳое, ки дар онҳо тибқи ҳамин Қонун хизмати ҳарбӣ пешбинӣ шудааст, бо тартиби муқаррарнамудаи Низомнома дар бораи тартиби адои хизмати ҳарбӣ гузаронида шаванд. Хизматчиёни ҳарбӣ метавонанд мутобиқи созишномаҳои байнидавлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон барои минбаъд гузаштани хизмати ҳарбӣ дар Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбии дигар давлатҳо, вазоратҳо ва идораҳое, ки қонунгузории ин давлатҳо дар онҳо хизмати ҳарбӣ пешбинӣ намудааст, гузаронида шаванд.
 
Моддаи 38. Ҳайати хизматчиёни ҳарбӣ ва рутбаҳои ҳарбӣ
Дар Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохтори ҳарбӣ чунин ҳайати хизматчиёни ҳарбӣ муайян карда шуда, мувофиқан рутбаҳои ҳарбии зерин аз тарафи Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон муқаррар карда мешавад:
Ҳайати хизматчиёни харбӣ                                Рутбаҳои ҳарбӣ
Аскархо —                                                қаторӣ (курсант),                                                                                                                                                                       ефрейтор
Сержантҳо —                                        сержанти хурд
сержант                                                                                                                                                                                        сержанти калон
старшина
Прапоршикҳо —                                   прапоршик
прапорщики калон
 
Афсарҳо:
Хурд —                                                 лейтенанти хурд
лейтенант
лейтенанти калон
капитан
Калон —                                               майор
подполковник
полковник
Олӣ                                                    генерал-майор                                                                                                                                                                                генерал-лейтенант                                                                                                                                                                              генерал-полковник
генерали артиш
Пас аз рутбаи ҳарбии хизматчии ҳарбие, ки дар қисми ҳарбии гвардия ё xузъу томи гвардиявӣ хизмат мекунанд, калимаи “гвардия” илова карда мешавад.
Ба рутбаи ҳарбии хизматчии ҳарбие, ки ихтисоси қайди ҳарбии ҳуқуқӣ, тиббӣ дорад, мутобиқан калимаҳои “адлия”, “хизмати тиббӣ”, илова карда мешавад.
Ба рутбаи ҳарбии шаҳрванде, ки дар эҳтиёт ё дар истеъфо мебошад, мутобиқан калимаи “эҳтиёт” ё “мустаъфӣ” илова карда мешавад.
Xорӣ намудани рутбаҳои хизматӣ, махсус ё дараxаи ихтисосии ба рутбаҳои ҳарбӣ монанд барои шахсони мансабдор, кормандон ва хизматчиёни вазорату идораҳо, корхонаҳо, ташкилоту муассисаҳо ва иттиҳодияҳои xамъиятӣ манъ аст.
 
Моддаи 39. Додани рутбаҳои ҳарбӣ
Барои адои хизмати ҳарбӣ дар ҳар як рутбаи ҳарбӣ муддати муайян муқаррар карда мешавад.
Рутбаи навбатии ҳарбӣ ба хизматчии ҳарбӣ бо баохиррасии мeҳлати хизмати e дар рутбаи пешинаи ҳарбӣ, агар e вазифаи ҳарбиеро ишuол намояд, ки дар штат барои он рутбаи ҳарбии баробар ё нисбатан болотар аз рутбаи ба хизматчии ҳарбӣ додашаванда пешбинӣ гардида бошад, дода мешавад.
Рутбаи навбатии ҳарбӣ ба хизматчии ҳарбие, ки рутбаи афсарии то худи подполковник дораду ҳамзамон бомуваффақият дар шeъбаи рeзонаи муассисаи ҳарбии маълумоти олии касбӣ таҳсил мекунад, бо баитмомрасии хизмати e дар рутбаи ҳарбии пешина, новобаста аз вазифаи ҳарбии то дохилшавӣ ба муассисаи таълимии ишuолкардааш, дода мешавад.
Рутбаи навбатӣ ба хизматчии ҳарбӣ пеш аз мeҳлат барои хизматҳои шоёни шахсӣ, вале на баландтар аз рутбаи ҳарбие, ки штат барои вазифаи ишuолкардаи e пешбинӣ намудааст, баъди гузаштани на камтар аз нисфи мeҳлати муқарраркардаи хизмат дар рутбаи ҳарбии пешина ва на зиёда аз як маротиба дар тамоми давраи хизматии ҳарбӣ дода мешавад.
Ба хизматчии ҳарбие, ки мeҳлати хизмати ҳарбии e дар рутбаи ҳарбии гирифтааш ба охир расидааст, барои хизматҳои шоёни шахсияш як зина боло рутбаи ҳарбие додан мумкин аст, ки он барои мансаби ишuолкунандаи ин хизматчии ҳарбӣ мувофиқи штат пешбинӣ гардидааст, аммо на зиёда аз як маротиба дар тамоми давраи хизмати ҳарбӣ.
Рутбаи ҳарбӣ ба хизматчиёни ҳарбӣ:
— афсарони олирутба — аз тарафи Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон;
— ба хизматчиёни ҳарбии рутбаҳои то худи полковник — мувофиқи тартиби муқарраргардидаи Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ дода мешавад.
Рутбаи ҳарбӣ ба Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар xаласаҳои якxояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон дода мешавад.
Ба шахсони дорои рутбаи махсуси ҳайати қаторӣ ва роҳбарикунандаи мақомоти корҳои дохилӣ, муассиса ва мақомоти системаи иxрои xазои xиноятӣ, рутбаҳои махсуси мақомоти гумрук, мақомоти Агентии назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, дараxаҳои тахассусии мақомоти прокуратура, дараxаҳои тахассуси мақомоти суд, ки барои ишuоли вазифаҳои ҳарбӣ дар Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбӣ мегарданд, дар асоси аттестатсия рутбаҳои ҳарбии ҳайати афсари баробар ба рутба, дараxаи тахассус, категорияи онҳо дода мешаванд, вале на баландтар аз он рутбае, ки штат пешбинӣ намудааст. Зимнан мeҳлати хизмати ҳарбӣ дар мансабҳои ҳарбӣ аз рeзи ба мақомоти мазкур ба хизмат (кор) дохил шудани ин шахсон, ки додани рутбаи махсус, дараxаҳои тахассуси пешбинӣ мешаванд, ҳисоб карда мешавад.
Тартиби додани рутбаҳои ҳарбӣ ва мeҳлати хизмати ҳарбиро дар рутбаҳои ҳарбӣ ҳамин Қонун ва Низомнома дар бораи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян менамоянд.
 
Моддаи 40. Маҳрум кардан аз рутбаи ҳарбӣ, паст кардан, барқарор кардани рутбаи ҳарбӣ
Хизматчии ҳарбӣ, инчунин шаҳрванде, ки дар эҳтиёт ё дар истеъфо мебошад, дар ҳолатҳои зерин мумкин аст аз рутбаҳои ҳарбӣ маҳрум карда шавад:
а) бо ҳукми суд — новобаста ба рутбаи ҳарбии додашуда аз вазифаи ишuолкарда;
б) бо фармони шахси мансабдоре, ки мутобиқи Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ ҳуқуқи додани рутбаҳои ҳарбии сержант ва прапоршикро нисбати ин хизматчиёни ҳарбӣ дорад;
в) бо фармони Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, инчунин роҳбарони вазоратҳо ва идораҳое, ки ҳамин Қонун дар онҳо хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст — нисбати ҳайати афсари хурд дар ҳолати аз хизмати ҳарбӣ барои паст задани шарафи баланди рутбаи ҳарбӣ рухсат шудани хизматчии ҳарбӣ;
г) бо фармони Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, роҳбарони вазоратҳо ва идораҳое, ки ҳамин Қонун дар онҳо хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст, — нисбати ҳайати афсари калон дар ҳолати аз хизмати ҳарбӣ барои паст задани шарафи баланди рутбаи ҳарбӣ рухсат шудани хизматчии ҳарбӣ бо ба ҳисоб гирифтани қарори xаласаи афсарон ё суди шаъни ҳайати афсарӣ;
д) бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон — нисбати ҳайати афсарони олӣ. Паст кардани рутбаи ҳарбӣ ба як-ду зина ба амал бароварда мешавад:
а) нисбати ҳайати хурд ва калони афсарӣ — фақат аз тарафи Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, роҳбарони вазоратҳо ва идораҳое, ки ҳамин Қонун дар онҳо хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст, — бо назардошти қарори xаласаи афсарон ё суди шаъни ҳайати афсарӣ;
б) нисбати хизматчиёни ҳарбии ҳайати сержантӣ ва прапоршикҳо бо фармони шахси мансабдоре, ки ҳуқуқи додани ин унвонҳои ҳарбиро дорад.
Тартиби ба рутбаи ҳарбӣ барқарор намудани хизматчии ҳарбӣ ё шаҳрвандеро, ки аз рутбаи ҳарбӣ маҳрум ё рутбаи ҳарбияш паст карда шудааст, Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян менамояд.
 
Моддаи 41. Вазифаҳои ҳарбӣ
Хизматчиёни ҳарбӣ хизмати ҳарбиро дар вазифаҳои ҳарбӣ аз рeи штатҳои пешбинишудаи қисмҳои ҳарбӣ, ба истиснои ҳолатҳои дар қисми шашуми моддаи мазкур нишондодашуда, адо мекунанд.
Ба хизматчии ҳарбӣ ҳамеша вогузор намудани иxрои вазифае, ки вай машuули он нест, мумкин нест.
Ҳар як вазифаи ҳарбӣ бояд ба як рутбаи ҳарбӣ мувофиқат кунад.
Номгeи ягонаи вазифаҳои ҳарбии дар Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбӣ афсарҳои олирутба ишuолкунанда ва номгeи вазифаи ҳарбии полковникҳо ишuолкунандаро Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ мекунад.
Номгeи дигар вазифаҳои ҳарбӣ ва рутбаи ҳарбии дахлдори онҳоро Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон (роҳбари вазорат ё идорае, ки дар он Қонуни мазкур хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст) тасдиқ мекунад.
Хизматчиёни ҳарбӣ метавонанд дар ҳолатҳои зерин хизмати ҳарбиро на дар мансабҳои ҳарбӣ адо намоянд:
— дар давраи тайёрии ибтидоии ҳарбӣ то замони ёд кардани Савганди ҳарбӣ;
— дар давраи на зиёда аз се моҳ дар ихтиёри командир (сардор) будан;
— дар давраи бо сабаби чорабиниҳои ташкилию штатӣ ба мeҳлати на бештар аз шаш моҳ дар ихтиёри командир (сардор) будан;
— дар дигар ҳолатҳое, ки Низомнома дар бораи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муайян мекунад.
 
Моддаи 42. Таъин кардан ба мансабҳои ҳарбӣ ва озод кардан аз мансабҳои ҳарбӣ
Таъин ва озод намудани хизматчиёни ҳарбӣ ба мансабҳои ҳарбӣ бо тартиби зайл сурат мегирад;
онҳое, ки дар Номгeи Президент ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон, — аз xониби Президент ва Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон;
дигар хизматчиёни ҳарбӣ, — бо тартиби муқаррарнамудаи Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ.
Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сардори Сарситоди Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон — муовини аввали Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, фармондеҳони навъҳои Қувваҳои Мусаллаҳ бо фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон ба вазифа таъин ва аз вазифа озод карда мешаванд.
Фармони Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон дар бораи таъин намудани Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва аз ин вазифа озод намудани e дар xаласаи якxояи Маҷлиси миллӣ ва Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ карда мешавад.
Xобаxогузории хизматии афсарон ва прапоршикҳо, аз рeи нақша иваз кардани онҳо, бо маҳалҳое, ки мeҳлати мушаххаси хизмат муқаррар гардидааст, бо тартиби муқаррарнамудаи Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ анxом дода мешавад.
 
Моддаи 43. Синни ниҳоӣ дар адои хизмати ҳарбӣ
Барои хизматчиёни ҳарбӣ синни зайли ниҳоӣ дар адои хизмати ҳарбӣ муқаррар карда мешавад:
— дорои унвони ҳарбии генерал-полковник — 63 сол;
— дорои унвони ҳарбии генерал-лейтенант, генерал-майор — 58 сол;
— дорои унвони ҳарбии полковник — 53 сол;
— дорои унвонҳои дигари ҳарбӣ — 48 сол. (ҚҶТ аз 30.05.2017с, №1439)
Синни ниҳоии дар адои хизмати ҳарбӣ будани хизматчиёни ҳарбии xинси зан мувофиқи қисми якуми моддаи мазкур муқаррар карда мешавад, вале набояд аз 53 сол боло бошад. (ҚҶТ аз 30.05.2017с, №1439)
Бо хизматчии ҳарбии алоҳидаи синнаш ниҳоӣ, ки адои хизмати ҳарбӣ карда, дар яке аз ихтисосҳои қайди ҳарбӣ, ки феҳристи онҳо дар Низомномаи адои хизмати ҳарбӣ зикр шудааст, таxрибаи калон дорад, метавонад мeҳлати дар хизмати ҳарбӣ будан то ба синни 60-солагӣ расидани онҳо дароз карда шавад.
 
БОБИ 7. РУХСАТ ШУДАН АЗ ХИЗМАТИ ҲАРБӣ
 
Моддаи 44. Рухсат шудан аз хизмати ҳарбӣ
Хизматчии ҳарбӣ пас аз ба охир расидани мeҳлати хизмати ҳарбии Қонуни мазкур муқаррарнамуда аз хизмати ҳарбӣ рухсат мешавад.
Хизматчии ҳарбӣ аз хизмати ҳарбӣ рухсат шуда, ба эҳтиёт дохил карда мешавад.
Хизматчии ҳарбие, ки то лаҳзаи рухсат аз хизмати ҳарбӣ ба синни ниҳоии дар эҳтиёт будан расидааст ё аз xониби комиссияи тиббии ҳарбӣ uайри қобили хизмати ҳарбӣ дониста шудааст, аз хизмати ҳарбӣ ба истеъфо бароварда мешавад.
Рухсат намудани хизматчиёни ҳарбиро аз хизмати ҳарбӣ Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, роҳбарони вазорату идораҳое, ки дар онҳо Қонуни мазкур хизмати ҳарбиро пешбинӣ мекунанд ва инчунин шахсони мансабдори мақомоти ҳарбӣ муайян мекунад, анxом медиҳанд.
 
Моддаи 45. Асосҳои рухсат кардан аз хизмати ҳарбӣ
Хизматчии ҳарбӣ (ба uайр аз аскар ва сержантҳое, ки хизмати ҳарбиро тибқи даъват адо мекунанд) аз хизмати ҳарбӣ рухсат карда мешавад:
а) аз рeи синну сол дар сурати расидан ба синни ниҳоии дар хизмати ҳарбӣ будан;
б) аз рeи вазъи саломатӣ бо сабаби аз комиссияи тиббии ҳарбӣ ба хизмати ҳарбӣ uайриқобил дониста шудани e;
в) бо сабаби аз xониби комиссияи тиббии ҳарбӣ қобили маҳдуд донистани хизматчии ҳарбии рутбаи ҳарбии то прапоршики калондошта;
г) бо сабаби маҳрум шудани e аз рутбаи ҳарбии афсарӣ ва рутбаи прапоршикӣ;
д) бо сабаби ба қувваи қонунӣ даромадани ҳукми суд дар бораи таъини xазо дар шакли маҳрум кардан аз озодӣ;
             е) бо сабаби вайрон кардани тартиби муқаррарнамудаи қонунгузории Ҷумҳурии Тоҷикистон оид ба танзими анъана ва ҷашну маросимҳо;
ж) бо сабаби маҳрум шудан аз шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
з) бо сабаби чорабиниҳои ташкилию штатӣ;
и) бинобар ба хизмати ҳарбӣ номувофиқ будан аз рeи аттестатсия;
к) барои паст задани шаъни баланди рутбаи ҳарбӣ;
л) бо сабаби маҳрум шудани e аз иxозат ба сирри давлатӣ ё рад шудани додани иxозат ба e;
м) бо сабаби гузаштан ба хизмат дар мақомоти корҳои дохилӣ,  ё дигар сохторҳои ҳарбикунонидашуда, агар хизматчии ҳарбӣ дар Қувваҳои Мусаллаҳ ва дигар сохторҳои ҳарбӣ на кам аз 10 сол хизмат карда бошад;
н) бо сабаби оилавӣ ва дигар асосҳо бо тартибе, ки Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ муқаррар намудааст.
Хизматчии ҳарбие, ки рутбаи ҳарбии афсарӣ дошта, дар асоси даъват адои хизмати ҳарбӣ мекунад, баъд аз анxоми адои хизмати ҳарбӣ ё мувофиқи асосҳои дар қисми сеюми моддаи 20 ҳамин Қонун пешбинишуда, инчунин мувофиқи бандҳои “б”, “в”, “д”, “е”, “л” қисми якуми ҳамин модда аз хизмати ҳарбӣ рухсат мешавад.
Аскарон ва сержантҳое, ки хизмати ҳарбиро тибқи даъват адо мекунанд, аз хизмати ҳарбӣ рухсат мешаванд:
а) пас аз анxоми хизмати ҳарбӣ;
б) аз рeи саломатӣ — бо сабаби комиссияи тиббии ҳарбӣ uайриқобил маҳдуд дониста шудани e ба хизмати ҳарбӣ;
в) бо сабаби ба қувваи конунӣ даромадани ҳукми суд оид ба таъини xазо дар шакли маҳрум кардан аз озодӣ;
г) бо сабаби маҳрум шудан аз шаҳрвандии Ҷумҳурии Тоҷикистон;
д) дар ҳолати мавxуд будани асосҳои дар қисми сеюми моддаи 20 ва бандҳои “б”, “г” ва “д” қисми якуми моддаи 21 ҳамин Қонун пешбинишуда.
 
БОБИ 8. ЭҲТИЁТИ ҚУВВАҲОИ МУСАЛЛАҲИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН ВА МАҚОМОТИ АМНИЯТИ ҶУМҲУРИИ ТОҶИКИСТОН он
 
Моддаи 46. Дохилкунӣ ба эҳтиёти Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон ва мақомоти амнияти давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон
Барои такмил намудани Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон дар асоси сафарбаркунӣ ва дар давраи xанг аз Ҷумлаи шаҳрвандони зерин эҳтиёт таъсис дода мешавад:
— онҳо, ки аз хизмати ҳарбӣ рухсат шуда, ба эҳтиёт дохил карда шудаанд;
— онхое, ки аз рeи барномаи тарбияи афсарони эҳтиёт дар кафедраҳои ҳарбии назди муасисаҳои таълимии давлатии маълумоти олии касбӣ таҳсил намудаанд;
— онҳое, ки бо сабаби ба онҳо додани иxозати ба таъхир андохтани мeҳлати даъват хизмати ҳарбӣ адо накардаанд ё аз даъват ба хизмати ҳарбӣ озод шудаанд;
— онҳое, ки хизмати алтернативиро адо кардаанд ё аз даъват ба хизмати ҳарбӣ озод шудаанд;
— заноне, ки ихтисоси қайди ҳарбӣ доранд.
Таъсиси эҳтиёти мақомоти давлатии амнияти Ҷумҳурии Тоҷикистон мувофиқи тартибе, ки Қонуни мазкур муқаррар намудааст, анxом дода шавад.
Ба шаҳрванде, ки таҳсилро дар кафедраи ҳарбии назди муассисаи давлатии маълумоти олии касбӣ аз рeи барномаи тарбияи афсарони эҳтиёт бомуваффақият хатм намудааст, пас аз хатми муассисаи таълимӣ, ҳамзамон бо дохил намудан ба эҳтиёт Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон рутбаи ҳарбии афсари медиҳад.
Ба шаҳрванде, ки бо сабаби ба e додани иxозати ба таъхир андохтани мeҳлати даъват хизмати ҳарбиро адо накардааст ё хизмати алтернативӣ адо кардааст, инчунин ба шаҳрванде, ки аз рутбаи ҳарбӣ маҳрум шудааст, ҳамзамон бо дохил намудан ба эҳтиёт комиссари ҳарбии шаҳр ё ноҳия рутбаи ҳарбии аскари қаторӣ медиҳад.
Шаҳрванде, ки дар эҳтиёт аст, мутобиқи Низомномаи ташхиси тиббии ҳарбӣ барои муайян намудани қобили хизмати ҳарбӣ буданаш аз муоинаи тиббӣ мегузарад.
 
Моддаи 47. Ҳайати эҳтиёт
Шаҳрвандоне, ки дар эҳтиёт мебошанд, мувофиқи сифатҳои синну сол ба се гурeҳ тақсим мешаванд:
 
Ҳайати эҳтиёт           
Синну соли дар эҳтиёт будан (рутбаҳои ҳарбӣ)
                                                                                               гурeҳи1            гурeҳи 2           гурeҳи 3
Аскарон,
сержантҳо,
старшинаҳо,
прапоршикҳо                                                                     то 35-солагӣ    то 48-солагӣ    то 53-солагӣ
Афсарони  хурд                                                                 то 48-солагӣ     то 53-солагӣ     то 58-солагӣ
Афсарони калон:
майорҳо ва
подполковникҳо                                                                то 53-солагӣ     то 58-солагӣ     то 63-солагӣ
Полковникҳо                                                                      то 58-солагӣ     то 63-солагӣ             —
Афсарони олӣ                                                                     то 63-солагӣ              —                         —
Шаҳрвандони xинси зане, ки дар эҳтиёт мебошанд, ба гурeҳи сеюм тааллуқ доранд, зимнан шахсони ҳайати афсарӣ — то ба синни 53-солагӣ расидан, шахсони дигари ҳайат бошанд, то ба синни 48-солагӣ расидан.
(ҚҶТ аз 30.05.2017с, №1439)
Шаҳрвандоне, ки дар эҳтиёт буда, ба синни ниҳоии дар эҳтиёт будан расидаанд ё бинобар вазъи саломатӣ uайри қобили хизмати ҳарбӣ дониста шудаанд, аз xониби комиссари ҳарбии шаҳр ё ноҳия ба истеъфо гузаронида шуда, аз қайди ҳарбӣ бароварда мешаванд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Моддаи 48. Xамъомадҳои ҳарбӣ
Шаҳрвандоне, ки дар эҳтиёт мебошанд, метавонанд барои тайёрӣ ё тайёрии такрорӣ ба хизмати ҳарбӣ ба xамъомадҳои ҳарбӣ даъват карда шаванд. Гузаронидани xамъомадҳои ҳарбӣ бо мақсадҳои дигар манъ аст.
Мeҳлати xамъомадҳои ҳарбӣ, маҳал ва вақти гузаронидани онҳоро Вазири мудофиа ё роҳбарони вазорату идораҳое, ки дар онҳо бо ҳамин Қонун хизмати ҳарбӣ пешбинӣ шудааст, муайян менамояд.
Давомнокии ҳар як xамъомади ҳарбӣ аз ду моҳ, зиёд буда наметавонад.
Давомнокии умумии xамъомадҳои ҳарбие, ки шаҳрванд дар давраи дар эҳтиёт будан ба онҳо xалб карда мешаванд, аз 12 моҳ зиёд буда наметавонад.
Фосилаи байни xамъомадҳои ҳарбие, ки шаҳрвандони дар эҳтиёт буда ба онҳо даъват карда мешаванд, бояд на камтар аз 3 сол бошад.
Мeҳлати xамъомадҳои ҳарбӣ ба мeҳлати умумии хизмати ҳарбии шаҳрвандон дохил карда мешавад.
Тартиби гузаштани xамъомадҳои ҳарбӣ аз xониби шаҳрвандоне, ки дар эҳтиёт мебошанд ва таъминоти моддии онҳо бо Қонуни мазкур ва Низомномаи тартиби гузаронидани xамъомадҳо, ки Ҳукумати Ҷумҳурии Тоҷикистон тасдиқ намудааст, муайян карда мешавад.
 
Моддаи 49. Озодкунӣ аз xамъомадҳои ҳарбӣ
Аз xамъомадҳои ҳарбӣ шаҳрвандони xинси зан озод карда мешаванд.
Аз xамъомадҳои ҳарбӣ шаҳрвандони зерини дар эҳтиёт буда озод карда мешаванд:
а) онҳое, ки дар корхонаҳо, муассисаҳо ва ташкилотҳо дар давраи сафарбаркунӣ ва давраи xанг xудо (брон) карда шудаанд;
б) кормандон ва ҳайати uайриҳарбии мақомоти корҳои дохилӣ,  мақомоти гумрук, инчунин кормандони uайриҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбӣ, вазоратҳо ва идораҳое, ки ҳамин Қонун дар онҳо хизмати ҳарбиро пешбинӣ намудааст;
в) ҳайати парвозу техникӣ, инчунин коргарон ва хизматчиёни нақлиёти ҳавоӣ ва роҳи оҳан, ки бевосита ба ҳамлу нақл ё хизматрасонӣ ва таъмири ҳавопаймоҳо (чархболҳо), техникаи аэродромҳо, нақлиёт ва таxҳизоти роҳи оҳан машuул мебошанд;
г) онҳое, ки бевосита ба корҳои кишту кор ва ҳосилгундорӣ машuуланд, — дар давраи адои ҳамин кор;
д) донишxeён (курсантҳо) ва талабагони шeъбаҳои рeзона ва шабонаи муассисаҳои таълимӣ;
е) донишxeён (курсантҳо) ва талабагони шeъбаҳои uоибонаи муассисаҳои таълимӣ — дар давраи имтиҳонҳо ва навиштани кори дипломӣ;
ж) онҳое, ки аз хизмати ҳарбӣ рухсат шудаанд, -дар тeли ду сол пас аз ба эҳтиёт рухсат шудан;
з) онҳое, ки чор ва зиёда фарзанди ноболиu доранд;
и) онҳое, ки бо асосҳои дар моддаи 21 Қонуни мазкур пешбинигардида даъват ба хизматашонро ба таъхир андохтаанд, ба истиснои банди “г” қисми якуми ҳамин модда;
к) онҳое, ки дар хориxаанд.
Комиссари ҳарбӣ метавонад дар хусуси озод намудани шаҳрванд аз даъват ба xамъомадҳои ҳарбӣ ҳамчунин бо сабабҳои дигар дар ҳолати мавxуд будани сабабҳои узрноке, ки бо ҳуxxатҳои дахлдор тасдиқ гардидаанд, қарор қабул намояд.
 
Моддаи 50. Ба шаҳрвандони дар эҳтиётбуда додани унвонҳои ҳарбӣ
Ба шаҳрвандоне, ки дар эҳтиёт мебошанд, рутбаҳои навбатии ҳарбии ҳайати афсарӣ аз тарафи Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон, ҳамчун қоида баъди гузаштани xамъомадҳои ҳарбӣ ва супоридани санxишҳо бо пешниҳоди сардори xамъомадҳои ҳарбӣ, аммо на бештар аз 3 бор дар тамоми давраи дар эҳтиёт будани онҳо дода мешаванд.
Ба шаҳрвандоне, ки дар эҳтиёт мебошанд рутбаҳои навбатии ҳарбӣ то прапоршики калони эҳтиёт мутобиқи тартиби муқаррарнамудаи Низомнома дар бораи тартиби адои хизмати ҳарбӣ дода мешаванд.
Унвони якуми ҳарбии афсари эҳтиёт аз тарафи Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷиикистон дода мешавад:
а) ба шаҳрвандоне, ки муассисаҳои таълимии давлатиро бо барномаи тайёр намудани афсарони эҳтиёт хатм кардаанд, — баъди гузаштани онҳо аз xамъомадҳои ҳарбӣ (коромeзӣ);
б) ба аскарон, сержантҳо, старшинаҳо, прапоршикҳои эҳтиёт, ки таҳсилоти олии касбиро бо ихтисоси uайриҳарбӣ, бо тайёрии дахлдори ихтисоси наздики қайди ҳарбӣ гирифтаанд, баъди аз аттестатсия гузаштани онҳо мувофиқи тартиби муқаррарнамудаи Низомномаи тартиби адои хизмати ҳарбӣ; (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
в) ба шаҳрвандоне, ки маълумоти олӣ доранд, вале дар муассисаҳои таълими давлатӣ барномаи тайёр намудани афсарони эҳтиётро нагузаштаанд, аммо ихтисоси uайриҳарбии онҳо аз рeи соҳа ба ихтисоси қайди ҳарбӣ монанд мебошанд, — фақат ҳангоми муайян намудан ба хизмати ҳарбӣ.
Ба кормандони мақомоти корҳои дохилӣ, муассиса ва мақомоти системаи иxрои xазои xиноятӣ,   мақомоти гумрук, мақомоти Агенти назорати маводи нашъаовари назди Президенти Ҷумҳурии Тоҷикистон, ки аз мақомоти номбаршуда ба эҳтиёти Қувваҳои Мусаллаҳ рухсат шудаанд, рутбаи ҳарбии эҳтиёт бо назардошти ихтисоси қайди ҳарбӣ ва рутбаҳои махсусе, ки онҳо доранд, аз тарафи Вазири мудофиаи Ҷумҳурии Тоҷикистон дода мешавад.
Ба шаҳрвандоне, ки аз мақомоти амнияти давлатӣ ба эҳтиёт рафтаанд, унвонҳои ҳарбӣ бо тартиби муқаррарнамудаи санадҳои меъёрӣ-ҳуқуқии Ҷумҳурии Тоҷикистон дода мешаванд.
 
БОБИ 9. МУҚАРРАРОТИ ХОТИМАВӣ
 
Моддаи 51. Амали санадҳои меъёрии қаблан қабулшуда
Санадҳои меъёрию ҳуқуқие, ки Сарфармондеҳони Қувваҳои Мусаллаҳи Муттаҳидаи Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил то таъсисёбии Қувваҳои Мусаллаҳи Ҷумҳурии Тоҷикистон, Сарфармондеҳони Қeшунҳои сарҳадии Иттиҳоди Давлатҳои Мустақил то таъсисёбии Кумитаи ҳифзи сарҳади давлатии Ҷумҳурии Тоҷикистон доир ба масъалаҳое, ки ҳамин Қонун танзим мекунад қабул намуда буданд, дар қисмате, ки хилофи ҳамин Қонун намебошанд, қувваи қонунии худро нигоҳ медоранд.
 
Моддаи 52. Амали қарордодҳои адои хизмати ҳарбии қаблан басташуда
Амали қарордодҳои адои хизмати ҳарбии қаблан бо аскарон, сержантҳо ва старшинаҳо (ба uайр аз занон-хизматчиёни ҳарбӣ) баста шуда қатъ карда мешаванд ва онҳо то 1 августи соли 2000 аз хизмати ҳарбӣ мувофиқи чорабиниҳои ташкилию штатӣ рухсат мешаванд.
Афсарон, прапоршикҳо ва занон-хизматчиёни ҳарбӣ, ки хизмати ҳарбиро тибқи қарордод адо мекунанд, ба uайр аз афсароне, ки муассисаи таълимии ҳарбии маълумоти олӣ ва миёнаи касбиро хатм намудаанду хоҳиши давом додани хизмати ҳарбиро надоранд, бо хоҳиши худ пас аз 1 моҳи қувваи қонунӣ пайдо намудани ҳамин Қонун ба эҳтиёт рухсат мешаванд.
Афсарон, прапоршикҳо ва занон-хизматчиёни ҳарбӣ, ки хизмати ҳарбиро тибқи қарордод адо мекунанду хоҳиши давом додани хизмати ҳарбиро доранд, аз 1 августи соли 2000 статуси хизматчиёни ҳарбии бо тариқи ихтиёрӣ адокунандаи хизмати ҳарбиро пайдо мекунанд.
Афсароне, ки то 15 майи соли 2000 муассисаҳои таълими ҳарбии  таҳсилоти касбиро хатм кардаанд, адои хизмати ҳарбиро то ба охир расонидани 5-соли мeҳлати пас аз хатми муассисаи таълимии ҳарбӣ давом медиҳанд ва статуси хизматчии ҳарбии бо тариқи ихтиёрӣ адокунандаи хизмати ҳарбиро мегиранд. (ҚҶТ аз 28.12.2012с, №920)
Курсантҳо ва шунавандагони муассисаҳои таълимии ҳарбии маълумоти касбӣ, ки дар ин муассисаҳои таълимӣ таҳсил мекунанд, аз рeзи қувваи қонунӣ пайдо кардани ҳамин Қонун статуси хизматчии ҳарбии бо тариқи ихтиёрӣ адокунандаи хизмати ҳарбиро пайдо мекунанд.
 
Моддаи 53. ҳисоб намудани мeҳлати умумии хизмати ҳарбии хизматчии ҳарбӣ
Ба мeҳлати умумии хизматии ҳарбии хизматчии ҳарбии Қувваҳои Мусаллаҳ, дигар қeшунҳо ва сохторҳои ҳарбии Ҷумҳурии Тоҷикистон мeҳлати хизмати ҳатмии ҳарбӣ то амалӣ гардидани Қонуни мазкур дохил мешаванд.
 
Моддаи 54. Рутбаҳои ҳарбие, ки Қонуни мазкур пешбинӣ накардааст
Рутбаи ҳарбие, ки то мавриди амал қарор гирифтани Қонуни мазкур ба шаҳрванди дар эҳтиёт ё дар истеъфобуда дода шудаасту ҳамин Қонун пешбинӣ накардааст, нигоҳ дошта мешавад.
 
Моддаи 55. Дар бораи беэътибор донистани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ”
Вобаста ба қабул гардидани Қонуни мазкур Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ” (Ахбори Шeрои Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 1993, №14, мод.287; Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 1997, №15-16, мод.256; Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон, соли 1999, №5, мод. 92; № 12, мод. 361) беэътибор дониста шавад.
 
          Президенти
Ҷумҳурии Тоҷикистон                                                                                                Э. РаҲмонов
ш. Душанбе,  29 ноябри соли 2000,
№30
 
 
 
 
 
 
 
ҚАРОРИ
МАҶЛИСИ НАМОЯНДАГОНИ
МАҶЛИСИ ОЛИИ ҶУМҲУРИИ  ТОҶИКИСТОН
 
Оид ба қабул кардани Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон
“Дар бораи eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ” ва мавриди амал қарор додани он
 
(Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон,  соли 2000, №11, мод.537)
 
Маҷлиси намояндагони Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон қарор мекунад;
  1. Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ” қабул карда шавад.
  2. Қонуни мазкур пас аз интишори расмиаш мавриди амал қарор дода шавад.
 
 
Раиси Мачлиси намояндагони
Мачлиси Олии Чумхурии Точикистон                                                                  С. ХАЙРУЛЛОЕВ
ш. Душанбе, 30 июни соли 2000,
№123
 
 
ҚАРОРИ 
МАҶЛИСИ  МИЛЛИИ
МАҶЛИСИ ОЛИИ  ҶУМҲУРИИ  ТОҶИКИСТОН
 
Оиди Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон
“Дар бораи eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати харбӣ”
 
(Ахбори Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон,  соли 2000, №11, мод.538)
 
Маҷлиси миллии Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистонро “Дар бораи eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ” баррасӣ намуда, қарор мекунад:
Қонуни Ҷумҳурии Тоҷикистон “Дар бораи eҳдадории умумии ҳарбӣ ва хизмати ҳарбӣ” xонибдорӣ карда шавад.
 
 
Раиси Маҷлиси миллии
Маҷлиси Олии Ҷумҳурии Тоҷикистон                                                                             М.Убайдуллоев
ш. Душанбе, 10 ноябри соли 2000,
№139

Илова кунед